Γιώργος Κηρύκου (1955-1993)

της Βασιλικής Μετατρούλου

Μια απ’ τις πολλές ιστορίες των άγνωστων “ανώνυμων” ανιδιοτελών αγωνιστών του Πολυτεχνείου

Ονομαζόταν Γιώργος Κηρύκου, καταγόταν από την Ικαρία, ένα από τα 5 παιδιά της οικογένειάς του, και το 1973 ήταν 18 χρονών.Είχε έλθει στην Αθήνα να βρει την τύχη του και δούλευε περιστασιακά οικοδόμος και ελαιοχρωματιστής. Η μεγάλη του αγάπη, όμως, ήταν η μουσική και η κιθάρα. Εραιστέχνης μουσικός, έφτιαχνε στιχάκια και τα έντυνε με τα ακόρντα της κιθάρας του.

Η φωτογραφία που τον δείχνει ανεβασμένο στην πύλη του Πολυτεχνείου, ανεμίζοντας την ελληνική σημαία και φωνάζοντας συνθήματα “Κάτω η χούντα” και “Επανάσταση λαέ“, είναι πασίγνωστη. Τότε ήταν αρραβωνιασμένος με μια φοιτήτρια.

Μετά τα γεγονότα, συνελήφθη από τα όργανα της χούντας, κρατήθηκε στο Χαϊδάρι και βασανίστηκε. Οι γονείς του είχαν χάσει τα ίχνη του, δεν ήξεραν εάν είναι ζωντανός ή όχι. Τελικά, κατάφερε να επικοινωνήσει με την αρραβωνιαστικιά του μέσω ενός φαντάρου, κι εκείνη έσετιλε γράμμα στην Ικαρία για να πει στην οικογένεια ότι είναι ζωντανός.

Αργότερα μπαρκάρισε στα καράβια, ξαναγύρισε γιατί ήταν “παράνομος”, πήγε στην Αμερική, παντρεύτηκε, έκανε έναν γιο, και δούλευε μουσικός στην Αστόρια. Χώρισε, γύρισε στην Ικαρία στην μάνα του και στις αδελφές του, έκανε έναν δεύτερο γάμο, και έκανε μαθήματα κιθάρας σε παιδιά. Το παρατσούκλι του ήταν “Αλμπάνο“

Το καλοκαίρι του 1993, με τις φοβερές πυρκαγιές στο νησί που κόστισαν 13 νεκρούς, σε ηλικία 38 ετών, μαζί με δυο φίλους του, βοηθούσε να αντιμετωπιστεί η καταστροφή. Οταν άκουσε για 4 γέροντες εγκλωβισμένους που κινδύνευε η ζωή τους, πήγε εκεί. Προσπάθησε να σώσει μια γριούλα από την φωτιά, την πήρε στην πλάτη του για να την μεταφέρει, όμως ο αέρας άλλαξε κατεύθυνση και η φωτιά γύρισε. Εγκλωβίστηκαν όλοι εκεί, κι εκεί έχασε τη ζωή του.


Αυτή ήταν, εν συντομία, η ιστορία του Γιώργου Κηρύκου. Αλλά δεν είναι η ιστορία του Γιώργου Κηρύκου μόνο. Είναι και η ιστορία των χιλιάδων άγνωστων “ανώνυμων” ανιδιοτελών αγωνιστών του Πολυτεχνείου, που ποτέ δεν ζήτησαν τίποτε και ποτέ δεν εξαργύρωσαν εκείνους τους αγώνες.




Επίσης, από το www.left.gr:

# Σπάνια μπροσούρα: [Αυτόνομη Πρωτοβουλία Πολιτών] – Νοέμβρης 1973 Εξι χρόνια αρκετά Δεν θα γίνουν εφτά, 1979
http://xyzcontagion.wordpress.com/2012/11/16/mprosoura-exi-xronia-arketa/

# Παράνομη έγχρωμη αφίσα της ΚΝΕ με τα ονόματα των νεκρών του Πολυτεχνείου, Δεκέμβριος 1973
http://xyzcontagion.wordpress.com/2011/04/05/paranomi-afisa-kne/

# Οταν ο Νίκος Χατζηνικολάου, μέλος της ηγεσίας της ΟΝΝΕΔ, ζητούσε την κατάργηση του εορτασμού του Πολυτεχνείου
http://xyzcontagion.wordpress.com/2011/02/28/nikos-xatzinikolaou-polytexneio-2/

# Ιάσονας Χανδρινός – «ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-Πολυτεχνείο», «ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-Μελιγαλάς»: Το ΕΑΜ στην πολιτική μνήμη και συνθηματολογία (άρθρο στον “Δρόμο της Αριστεράς” 2011-09-17) και μια παραπομπή στο ιστολόγιό μας
http://xyzcontagion.wordpress.com/2011/09/17/iasonas-xandrinos-eam-elas-meligalas/

# Εάν θέλετε να διαβάσετε την πραγματική γνώμη του ιστολογίου μας για το ζήτημα της στάσης των οργανώσεων του ΚΚΕ στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, μπορείτε να δείτε εδώ μια συζήτηση με αρκετά αναλυτικά σχόλια από εμάς, στο φιλικό μας ιστολόγιο του συντρόφου “πίσω από το τείχος” Ηρόδοτου. Δεν έχουμε μεταφέρει αλλού τη συζήτηση, καθώς είναι προτιμότερο να υπάρχει εκεί μαζί με τα επιχειρήματα των φίλων του ΚΚΕ και της ΚΝΕ. Αποδεικνύεται η πλαστότητα της υποτιθέμενης “ανακοίνωσης της ΣΕ του Πολυτεχνείου” ενώ παρατίθεται και η αυθεντική ανακοίνωση, μαζί με όλα τα στοιχεία που συνηγορούν στη θέση μας: Η υπόθεση της “Πανσπουδαστικής Νο#8″ έπρεπε να αφεθεί στη λήθη της και κακώς έκανε η ΚΝΕ που την επανέφερε ως δήθεν “ντοκουμέντο” το 2004. Ολη η συζήτηση εδώ:
Ο μύθος γύρω από το φύλλο της “Πανσπουδαστικής” Νο 8


# Bonus Track (με το μαλακό και με μεγάλη προσοχή και κριτική στάση!!!): # Η ΚΝΕ καταδικάζει το φύλλο Νο#8 της “Πανσπουδαστικής” και τη θεωρία για τους «350 προβοκάτορες της ΚΥΠ»!!!
http://xyzcontagion.wordpress.com/2011/04/01/kne-katadikazei-panspoudastiki/

Γιάννης Σκαραγκάς: Σε α΄ πρόσωπο

του Γιάννη Σκαραγκά

πηγή: http://diastixo.gr

Άιοβα, 2008. «Ο ουρανός που ονειρεύτηκες» δεν υπάρχει ακόμα ως τίτλος και το αγγλικό χειρόγραφο που δουλεύω, στο πλαίσιο της υποτροφίας μου στις ΗΠΑ, γράφει στην πρώτη σελίδα: Prime Numbers. Πρώτοι Αριθμοί, δηλαδή αυτοί που έχουν φυσικούς διαιρέτες μόνο τον εαυτό τους και τη μονάδα.

Πρώτοι αριθμοί, γιατί την ίδια αφόρητη μοναξιά κουβαλάνε και ο εαυτός σου και η μονάδα. Πρώτοι αριθμοί, γιατί δεν υπάρχει διαστροφικότερη επιβεβαίωση της μοίρας από την προμελετημένη πιθανότητα επαφής – να μοιράζεσαι υποχρεωτικά ανάμεσα σε σένα και στο ένα, με ένα σύφωνο απόσταση, και ο κόσμος να σου φεύγει από τα χέρια και να σε κρίνει από μακριά. Αυτός είναι ο κόσμος του βιβλίου Ο ουρανός που ονειρεύτηκες.


Έχω διάφορους επιμελητές, και για το χειρόγραφό μου και για τη θεατρική του διασκευή που θα ανέβει στη Νέα Υόρκη το 2009. Έχω διάφορους επιμελητές, γιατί στις ΗΠΑ όλοι κάνουν επιμέλεια για όλους και όλοι έχουν άποψη για όλα –μετά τη Λίμαν Μπράδερς και την οκταετία Μπους, η άποψη μοιάζει να είναι η ελάχιστη ελπίδα για αλλαγή που τους έχει απομείνει– και όλοι έχουν διάθεση και χρόνο να αναλύσουν τα πάντα, εκτός από μένα που πρέπει να τηρήσω μια συμφωνία: μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου οφείλω να έχω παραδώσει την τελική μορφή του θεατρικού έργου για να ξεκινήσουν οι οντισιόν στη Νέα Υόρκη.

Το θεατρικό κείμενο είναι έτοιμο εδώ και μία βδομάδα, αλλά έχω γράψει δύο φινάλε και με προβληματίζει η διαφωνία ανάμεσα στους δύο επιμελητές που εμπιστεύομαι περισσότερο, και που δυστυχώς αναιρούν ο ένας τον άλλο. Η Τζ. πιστεύει ότι η πρωταγωνίστρια της ιστορίας οφείλει να εκδικηθεί, για την αποκατάσταση της ηθικής τάξης, ενώ ο Ντ. ισχυρίζεται ότι μόνο το ενδεχόμενο της συγχώρεσης της προσδίδει θετικά χαρακτηριστικά και αποκαθιστά το περί δικαίου αίσθημα σε αυτό το έργο.

Η Τζ. επικαλείται τη φεμινιστική θεωρία για τη σύνθεση στερεοτυπικών γυναικείων χαρακτήρων από άντρες συγγραφείς· υπονοεί ότι η δραματουργική ηθική του Ντ. είναι σεξιστική και δεν δημιουργεί γυναικείους χαρακτήρες, αλλά καρικατούρες.
Ο Ντ., από την άλλη, με την αξιοσέβαστη συγγραφική και ακαδημαϊκή του καριέρα, δεν βρίσκει κανένα δραματουργικό νόημα στην αυτοδικία μιας γυναίκας που ευθύνεται για τη συντριβή της και που έχει προκαλέσει το κακό που της συνέβη.

Διαλέγω τελικά το φινάλε που προτιμά η Τζ. και για όσο διαρκούν οι παραστάσεις, επαληθεύεται η άποψή της. Το κοινό έχει ανάγκη να δει την πρωταγωνίστρια να τιμωρεί τον διώκτη της και να εκδικείται για την κακοποίηση που υπέστη. Οι θεατές μοιάζουν τόσο απορροφημένοι από τις ανατροπές της ιστορίας, που δεν τους ενδιαφέρει καμία υπέρβαση.
Έναν χρόνο αργότερα, όμως, ο Γκρασέ απορρίπτει το χειρόγραφο στο Παρίσι και η υπεύθυνη αναφέρει ότι τα «ηθικά ζητήματα» του βιβλίου και η έλλειψη τιμωρίας (της πρωταγωνίστριας) ενόχλησαν το αναγνωστικό τμήμα του εκδοτικού.

Έχουν αλλάξει πολλά από τότε. Το μυθιστόρημα Ο ουρανός που ονειρεύτηκες δεν είναι για μένα απλώς το καινούργιο μου βιβλίο. Έχει γραφτεί τόσες φορές πριν βρει το σπίτι του στις Εκδόσεις Κριτική, που δεν ξέρω αν ωρίμασα εγώ με αυτό το μυθιστόρημα ή αν αυτό ωρίμασε μαζί μου. Είναι συγκινητικό να μιλάμε για την ηθική των ηρώων σαν να κρίνουμε πραγματικούς ανθρώπους που μεγαλώνουν μαζί μας. Δεν έχει να κάνει με συντηρητισμό, αλλά με το γεγονός ότι οι ήρωες είναι τα οχήματά μας μέσα στις ανθρώπινες ιστορίες· ο χαρακτήρας τους είναι στην ουσία η δική μας οπτική γωνία μέσα σε έναν κόσμο απεριόριστων πιθανοτήτων και εκδοχών, που θα μπορούσαν να μας συμβούν την επόμενη στιγμή, και αυτή η σύνδεση –το κοινό κορμί– ακριβώς επειδή είναι τόσο απροκάλυπτα ερωτική, αξίζει να έχει και καλές προθέσεις.

Οι ήρωες δεν οφείλουν να έχουν πάντα δίκιο, ούτε να επαναφέρουν την κάθε είδους τάξη. Οφείλουν όμως να αγωνίζονται. Ακόμα και όταν δεν μπορούν. Ακόμα και όταν το μόνο το οποίο μπορούν να προσφέρουν στον κόσμο είναι το περίσσευμα των προθέσεών τους – αυτό το ευάλωτο και βασανιστικό «κάτι παραπάνω» που, είτε λόγω ατολμίας είτε λόγω γενναιοδωρίας, τους κάνει να κατεβάζουν το κεφάλι για να βάλουν ένα τέλος και στον κύκλο του κακού και στις ιστορίες απώλειας.

Γιάννης Σκαραγκάς

Ο ουρανός που ονειρεύτηκες

Εκδόσεις Κριτική

264 σελ.

Τιμή € 11,00

Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;

της Πόλυς Κρημνιώτη

πηγή: http://www.avgi.gr

ην ώρα που η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού παίζει τρίλιζα στην Αμφίπολη, και ο ίδιος ο υπουργός περιφερόμενος από κανάλι σε κανάλι εικοτολογεί για την ταυτότητα του σκελετού, ο νέος Οργανισμός αποδομεί την Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Σκηνές καθημερινής τρέλας εκτυλίσσονται στις συγχωνευμένες εφορείες αρχαιοτήτων αυτές τις 18 πρώτες ημέρες εφαρμογής του "ευφάνταστου" πονήματος. Προϊστάμενοι χωρίς δικαίωμα υπογραφής ανήμποροι να διεκπεραιώσουν τη γραφειοκρατία ρουτίνας, σηκώνουν τα χέρια ψηλά, μεγάλα έργα εκτελούνται χωρίς επιστημονική παρακολούθηση αρχαιολόγων καθώς οι συμβάσεις τους έληξαν και δεν υπάρχει υπηρεσία να τους επαναπροσλάβει, το προσωπικό των έργων ΕΣΠΑ απολύεται γιατί δεν υπάρχει τρόπος ανανέωσης των συμβάσεών τους από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, επιστημονικές τεκμηριώσεις έργων αδυνατούν να πραγματοποιηθούν λόγω μετακίνησεων των υπεύθυνων αρχαιολόγων σε άλλη Εφορεία, πολίτες αναζητούν εις μάτην αιτήσεις που είχαν υποβάλει ακριβώς πριν από την έναρξη του νέου Οργανισμού, Εφορείες και τμήματα αναζητούν τους νέους προϊσταμένους τους ενώ άλλοι προϊστάμενοι απελπισμένοι ψάχνουν να στεγάσουν τις νέες υπηρεσίες τις οποίες καλούνται να δημιουργήσουν, τα κονδύλια του τακτικού προϋπολογισμού έχουν παγώσει εντελώς αφού είναι αδύνατο να εκταμιευτούν από τις νέες εφορείες. Αυτά είναι μερικά μόνο από τα τεράστια προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στις Εφορείες και τις υπηρεσίες του ΥΥΠΟΑ σε όλη την Ελλάδα.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση ανασκαφής ελληνιστικού κτηρίου στο πλαίσιο δημόσιου έργου στη Χαλκιδική η οποία καθυστερεί αφού ο υπεύθυνος για το έργο αρχαιολόγος που επρόκειτο να τεκμηριώσει επιστημονικά και να εισηγηθεί για την τύχη των αρχαιοτήτων έχει τοποθετηθεί σε άλλη Εφορεία.

Χαρακτηριστική είναι η κατάσταση που επικρατεί στην 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων όπου όλο το αρχείο της, έντυπο και ηλεκτρονικό, πρέπει να χωριστεί σε τρία μέρη προκειμένου να κατανεμηθεί στις τρεις νέες Εφορείες της Αττικής. Είναι εύλογο ότι μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία κανένας πολίτης που έχει υποβάλλει αντίστοιχο αίτημα δεν θα εξυπηρετηθεί.

Ο μεγάλος παραλογισμός ωστόσο σημειώνεται στο γεγονός ότι ενώ το υπουργείο Πολιτισμού εγκαταλείπει κτήρια που στέγαζαν υπηρεσίες του στην Πλάκα παραχωρώντας τα στο ΤΑΙΠΕΔ, στεγάζει τη νέα Εφορεία Α. Αττικής, Πειραιώς και Νήσων σε απαλλωτριωμένη πολυκατοικία κοντά στο Μουσείο του Πειραιά, η οποία πρόκειται να κατεδαφιστεί, στο πλαίσιο αναμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου του μουσείου!
Από την άλλη σιγή ιχθύος τηρεί η πολιτική ηγεσία του υπουργείου για το άνοιγμα της έκθεσης για τον Ελ Γκρέκο που προετοιμάζεται πάνω από έναν χρόνο στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Ο διεθνής διαγωνισμός για τη μεταφορά των εκθεμάτων ουσιαστικά ακυρώθηκε καθώς το μουσείο με την εφαρμογή του νέου Οργανισμού δεν δικαιούται πλέον να διενεργεί διαγωνισμούς το κόστος των οποίων υπερβαίνει τις 15.000 ευρώ και έτσι τα προγραμματισμένα για τις 19 Νοεμβρίου εγκαίνια της έκθεσης μετατίθενται σε άγνωστη ημερομηνία.

Είναι πλέον φανερό ότι ανάμεσα στην εικονική αναζήτηση του Μεγαλέξανδρου και την πραγματική κατάσταση που επικρατεί στις υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ, η αποκωδικοποίηση του DNA της ηγεσίας του υπουργείου έχει δώσει ήδη την ταυτότητα της πολιτιστικής πολιτικής αυτής της κυβέρνησης. Άλλως πως, στην ερώτηση των θρύλων αν ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος, η γοργόνα η αδελφή του, απαντά πλέον: ο βασιλιάς ιδιώτης ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει.

Μάνος Χατζιδάκις: [Για το Πολυτεχνείο]

Οι εθνικές γιορτές έχουν καταλήξει να είναι τελετουργίες χωρίς αντίκρισμα και με αμφιλεγόμενο περιεχόμενο. Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου είναι πρόσφατα ―γιορτάζουμε μόλις τη 12η επέτειο― κι όμως μοιάζει η γιορτή σαν τον χρυσό σταυρό που κοσμεί τους λαιμούς νεαρών ερωτιδέων ή ηλιοκαμένων καμακιών. Καμιά επαφή με το ουσιαστικό περιεχόμενο του σταυρού. Στολίδι, ένταση του αισθησιασμού. Έτσι και οι γιορτές του Πολυτεχνείου κατέληξαν σε εκτόνωση, σε κομματικό σφετερισμό και σε συνθήματα άσχετα από το ιδεολογικό περιεχόμενο των γεγονότων που η μνήμη τους συνέθεσε τους επί «εθνικού» επιπέδου εορτασμούς της επετείου (...).

12η σήμερα, 30ή αύριο, 50ή και θα χαθεί μες στην ανυποληψία των μελλοντικών στολών και επετείων με μερικά λογύδρια στα σχολεία και παρελάσεις στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους των ενόπλων δυνάμεων, διαλοστέλνοντας οι στρατιώτες τη γιορτή και την ταλαιπωρία των παρελάσεων. (...)

Όμως το τραγικό δεν είναι αυτό. Το τραγικό είναι που κάθε κυβέρνηση βρίσκει τον τρόπο να συνδεθεί κατευθείαν με τις επετείους αυτές, αγνοώντας τα αληθινά μηνύματα των γεγονότων που τις συνέθεσαν. (...)

Τα γεγονότα της 17ης Νοεμβρίου μας παρέχονται με περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτούς που επέζησαν παρά γι’ αυτούς που χάθηκαν οριστικά. Οι εναπομείναντες παρελαύνουν επικεφαλής, βγάζουν λόγους, πραγματοποιούν τηλεοπτικές συνεντεύξεις και δεν τους άκουσα ούτε μια φορά να μνημονεύουν αυτούς που χάθηκαν οριστικά, που δεν είναι σε θέση να μιλήσουν σήμερα.

Έτσι, έρχεται η σειρά να δούμε από κοντά το τραπέζι ενός Ινδιάνου που αμέριμνος με την παραδοσιακή τεχνική αμύνης, υπερασπιζόταν το σπιτικό του και τον τόπο του από τους εισβολείς, ήσυχος για το δίκαιό του και για τον Θεό του. Όμως οι πιονέροι με τον δικό τους Θεό κατασκευάσανε ένα δικό τους δίκαιο και κατέκτησαν τους Ινδιάνους. Κι αφού τους εξαφάνισαν, άρχισαν να γυρίζουν ταινίες με το δίκαιο αμφίρροπο ανάμεσα στους Ινδιάνους και τους Αμερικανούς στρατιώτες. Όμως η κατάληψη είχε επιτελεστεί. Η Αμερική στους Αμερικανούς. Και η 17η Νοεμβρίου στους επιζήσαντες. Αύριο ―καθόλου απίθανο― μια μελλοντική δικτατορία να οικειοποιηθεί την επέτειο του Πολυτεχνείου ως σύμβολο αντιστάσεως εναντίον των αντιπάλων της. Μήπως δεν έγινε παρόμοια πλαστοπροσωπία στα ανατολικά «σοσιαλιστικά» κράτη; Αγώνες νέων παιδιών μήπως δεν έγιναν σύμβολο εορτασμού τυραννικών καθεστώτων; Τα ’χουμε δει αυτά και τα ’χουμε ―αλίμονο― συνηθίσει (...).
Δεν είχα καλά, καλά τελειώσει το σχόλιο αυτό και ήλθε η είδηση. Ένας αστυνομικός, σκότωσε τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτέζα. Κατασκευάζεται ήδη σενάριο με βάση το κατά πόσον ο νεαρός δεκαπεντάχρονος ήταν ή δεν ήταν «επικινδύνος» αναρχικός. Ώστε η κτηνωδία του αστυνομικού να γίνει νόμιμη άμυνα...

Μάνος Χατζιδάκις

(Αποσπάσματα από άρθρο με τίτλο ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΕΣ ή ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΤΟΥ ΙΝΔΙΑΝΟΥ, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό «Τέταρτο», τευχ. 8, Δεκέμβριος 1985, και συμπεριλήφθηκε αργότερα στη συλλογή κειμένων του Μάνου Χατζιδάκι «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι» από τις Εκδόσεις Ίκαρος.)

Photo © αρχείο Mάνου Χατζιδάκι
http://www.manoshadjidakis.gr/
https://twitter.com/ManosHadjidakis

Μεταξύ επιβίωσης και ανατροπής: το μάθημα του Τοκβίλ

του Νικόλα Σεβαστάκη

πηγή: http://enthemata.wordpress.com (4.12.2011)

Σε ένα γράμμα του από τον πρώτο καιρό της εξουσίας του «Ναπολέοντος του Μικρού» –κατά τον σαρκαστικό χαρακτηρισμό του Ουγκώ για τον Λουδοβίκο Ναπολέοντα τον Τρίτο–, ο Τοκβίλ σημειώνει: «Σχεδόν ποτέ δεν σπάμε ένα καθεστώς πραγμάτων όταν αυτό βρίσκεται στην πιο μισητή του φάση, αλλά όταν, αρχίζοντας κάπως να βελτιώνεται, επιτρέπει στους ανθρώπους να αναπνέουν, να σκέφτονται, να επικοινωνούν τις σκέψεις τους και να μετρούν την έκταση των δικαιωμάτων και των δυστυχιών τους. Τότε λοιπόν το βάρος της κατάστασης, αν και μικρότερο, φαίνεται ανυπόφορο».[1]

Σε αυτές τις γραμμές, ο πολιτικός στοχαστής Τοκβίλ επαναλαμβάνει την υπόθεση την οποία έχει εξετάσει και στο βιβλίο του για τη Γαλλική Επανάσταση και το Παλαιό Καθεστώς. Κι εκεί υποστήριζε ότι η Επανάσταση δεν ξέσπασε στις περιοχές όπου οι «μεσαιωνικοί θεσμοί» ήταν περισσότερο ζωντανοί και ισχυροί, αλλά εκεί όπου αυτοί οι θεσμοί είχαν ήδη ξεθυμάνει: «Τα δεσμά τους έγιναν περισσότερο αβάσταχτα εκεί όπου ήταν στην πραγματικότητα λιγότερο βαριά».

Για να έλθουμε στο σήμερα, ακόμα και μετριοπαθείς φωνές όπως αυτή του Χάμπερμας αισθάνονται την ανάγκη να μιλήσουν για τον νέο πολιτικό δεσποτισμό που διαγράφεται στην Ευρώπη. Αλλά η γενική κατεύθυνση προς την αυταρχική «δημοσιονομική διακυβέρνηση» (αυτό είναι το δικό μας είδος δεσποτισμού) συμπίπτει με την όξυνση της κοινωνικοοικονομικής κρίσης, με σημαντικά προβλήματα υλικής επιβίωσης και αξιοπρέπειας για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας. Τα πλήγματα στους πολιτικούς θεσμούς της λαϊκής κυριαρχίας επέρχονται, με καταιγιστικούς ρυθμούς, με τις λαϊκές τάξεις και ένα μεγάλο κομμάτι των μεσαίων στρωμάτων να παλεύουν με το αδιανόητο, να καταπίνουν τη βιοτική τους οπισθοδρόμηση και τη διάλυση των προοπτικών τους για εργασία και ικανοποιητική αμοιβή.

Σε αυτές τις συνθήκες καλείται κανείς να σκεφτεί την ανατροπή αυτής της πορείας και όσων την εκπροσωπούν μέσα στην πολιτική τάξη και στα άλλα κέντρα λήψης των αποφάσεων. Δεν υπάρχουν πια δικαιολογίες για να μην αναγνωρίζει, ακόμα και ένας φιλελεύθερος με την μη υποκριτική έννοια του όρου, για να μην βλέπει πού πάει το πράγμα: προς μια ζοφερή κατάσταση όπου κάθε δικαίωμα, κάθε μικρή ελάφρυνση της ύπαρξης θα πρέπει να συνοδεύεται από τα απαραίτητα δικαιολογητικά προς τους λογής «κομισάριους» της καπιταλιστικής εξυγίανσης. Μόνο οι δικοί μας επαρχιώτες και αφάνταστα ετεροχρονισμένοι «φιλελεύθεροι» εξακολουθούν να πίνουν νερό στο όνομα αυτής της προσαρμογής στο αδιανόητο.

Μέχρις όμως να υπάρξει η ανατροπή ή έστω η αναστροφή της πορείας, ο κόσμος πρέπει να σταθεί στα πόδια του. Από ένα σημείο και έπειτα, το να επικοινωνεί απλώς τα άγη του, να μοιράζεται τα παθήματα και τις εμπειρίες του με τους άλλους, δεν προσφέρει ανάσα στον ίδιο αλλά σε όσους κυβερνούν με την απειλή του χειρότερου. Πέρα από τη γενική απογραφή των κινδύνων και των απειλών –που βέβαια είναι χρήσιμη για να μην υπάρχουν αυταπάτες–η συγκυρία χρειάζεται την ανακούφιση της καθημερινότητας. Η ελάφρυνση των κοινωνικών δεινών μέσα από την οργάνωση της αυτοάμυνας όσων πλήττονται, μέσα από πολιτικές της αλληλεγγύης δεν είναι παραίτηση από την πολιτική ούτε αφελής και στρεψόδικος εναλλακτισμός. Συνιστά τη μοναδική δυνατότητα για να κρατηθεί ζωντανή η αυτοπεποίθηση των ανθρώπων, για να μην παραδοθεί όλη η κοινωνία στον νόμο της κατάθλιψης και της συναισθηματικής αγανάκτησης στα καφενεία και στα διαδίκτυα. Τηρουμένων των αναλογιών, η έξοδος από το κράτος των νέων δεσποτισμών δεν θα έλθει αιφνιδίως με την «Επανάσταση», αφού πρώτα θα έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος της αναμόρφωσης διά της λιτότητας και οι θεσμικές του (αντι)μεταρρυθμίσεις.

Όσοι ταυτίζουν την συνειδητοποίηση της ανατροπής με την όξυνση και την επέκταση των κοινωνικών δεινών ξεχνούν ότι ο περιορισμός και η ελάφρυνση του «δεσποτισμού» είναι ήδη η αρχή της ήττας του, η ρωγμή που μπορεί να οδηγήσει στην πτώση του. Έτσι, για παράδειγμα, πρέπει να εκτιμήσουμε πολιτικά όλες τις ενέργειες, νομικές ή κινηματικές, θεσμικές ή «πολιτικής ανυπακοής», που φανερώνουν την ένταση ανάμεσα σε έναν κοινωνικό θεσμό και στη νεοφιλελεύθερη νόρμα, ανάμεσα σε μια περιοχή του βίου και στην απόπειρα κατάληψης αυτής της περιοχής από τη «διακυβέρνηση του κράτους και των αγορών». Στο πανεπιστήμιο μπορεί να συναντήσει κανείς τέτοιες ενέργειες ακόμα και από την πλευρά ανθρώπων που δεν έγιναν ξαφνικά ριζοσπάστες, αλλά καταλαβαίνουν καλά το πού οδηγεί η αυταρχική διακυβέρνηση σε συνδυασμό με τον οικονομικό στραγγαλισμό της ανώτατης εκπαίδευσης. Και σε μια σειρά από άλλα ζωντανά μέτωπα, η προστασία του εισοδήματος και της επιβίωσης των ανθρώπων, αποκτά πια ξεχωριστή σημασία: δεν δημιουργεί, φυσικά, ελεύθερες από Μνημόνια περιοχές ούτε πραγματικές «αντιεξουσίες»· δίνει όμως το μέτρο για τη δύναμη των ανθρώπων να περιορίζουν το κόστος της κρίσης και να μην αποδέχονται το συλλογικό ακρωτηριασμό τους.

Μια τέτοια στρατηγική ανακούφισης και προστασίας δεν υποτιμά τις μικρές νίκες χάριν της φαντασίωσης του μεγάλου συντριπτικού πλήγματος στον αντίπαλο. Διατηρώντας τη θεμελιώδη πεποίθηση ότι η αρχιτεκτονική του νέου δεσποτισμού δεν επιδέχεται βελτιώσεις, ότι πρέπει δηλαδή να ανατραπεί το ίδιο το Παράδειγμα και όχι απλώς οι πιο βάναυσες όψεις του, πρέπει να προσέξουμε, παρ’ όλα αυτά, τις αντοχές των ανθρώπων, να απαντήσουμε στα επείγοντα, να φροντίσουμε τα τραύματα χωρίς να περιμένουμε πότε θα ηχήσουν οι κανονιές από το θωρηκτό Αβρόρα. Αυτή η στάση ορίζει και την πραγματική αριστερή ευθύνη πέρα και έξω από τους κήνσορες της «υπευθυνότητας» που ταυτίζουν τον ρεαλισμό με την εθελούσια παραίτηση και την νομιμοφροσύνη στους κανονισμούς του νεοφιλελεύθερου εργοστασίου, αυτού του εργοστασίου το οποίο αποτελεί τη μοναδική πρόταση των κυρίαρχων δυνάμεων της Ευρώπης προς τους λαούς της.

Ο Νικόλας Σεβαστάκης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ

---

[1] Επιστολή στον Pierre Freslon, στο Alexis de Tocqueville, Lettres choisies. Souvenirs, Quarto, Gallimard, Παρίσι 2003, σ. 1084.

Κλείτος Κύρου: Η ελευθερία των ονείρων (ποίημα)

David Skillicorn, Adagio XXIV

Kλείτος Κύρου

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ

Ξημέρωνε κι έλεγες πως όχι δεν υπάρχει

κανένας περιοριστικός όρος τουναντίον

μ' εξουσιοδοτείς να διαβάζω τα όνειρά 

σου και να σου τα επιστρέφω κι έλεγες

ακόμη πως τα όνειρα δεν φυλακίζονται

ποτέ είναι κάτι μικροσκοπικοί αστεροει-

δείς που πάντοτε διαφεύγουν μέσα από

σήραγγες ταχείας κυκλοφορίας προς μιαν

άλλη ζωή εκτός του γνωστού πεδίου βολής.

29 Ιαν. 1999

[Εντευκτήριο, 58, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2002]


Στο βίντεο, ο Κλείτος Κύρου διαβάζει ποιήματά του σε εκδήλση στο πλαίσιο του κύκλου «Νομική και ποίηση», πρωτοβουλία και οργάνωση της Γιώτας Κραβαρίτου
Νομική Σχολή ΑΠΘ, 2005

Κωστής Μοσκώφ: 15 Νοεμβρίου 1939 - 27 Ιουνίου 1998

[πηγή: ο "τοίχος" της «ληξιάρχου των γραμμάτων μας, Έφης Κωδωνά, στο Facebook]

 "Δεν ξέρω αν είναι μελαγχολικοί οι έρωτες. Χαρμόλυποι θα ‘λεγα. Και το ένα και το άλλο. Δηλαδή άγρια χαρά και άγρια λύπη. Χαρά γιατί καίγεται ο εαυτός σου, κινητοποιείται ο οργανισμός σου, τα κύτταρά σου τρέχουν, προχωρούν με μεγάλα άλματα ή τρέχουν. Λύπη γιατί ποτέ δεν κατακτάς εκείνο που θέλεις. Εγώ πάντα είχα την αίσθηση, ήθελα τον Θεό και έβρισκα τους αγγέλους. Η μελαγχολία μου θά ΄λεγα ότι είναι προϊόν των τελευταίων δυο χρόνων. Βέβαια υπάρχει μια κατάθλιψη των τελευταίων δυο χρόνων. Προέρχεται βασικά, ότι δεν βρίσκω τόση ένταση γύρω μου, είτε στο πεδίο της πολιτικής, είτε στο προσωπικό μου πεδίο, όση θα ήθελα. Προέρχεται από το ότι η κοινωνία, αυτή που κάποτε την ανεχόμουν γιατί είχα ζήσει μέσα της, από τη στιγμή που μαθαίνεις να ζεις δίχως αυτήν, μετά δύσκολα την υποφέρεις. Δηλαδή, μου είναι κάπως αφόρητο να βρεθώ στον κόσμο των μεγαλοαστών, στα πάρτυ ξέρω ‘γω της κοινωνίας τους, σκυλοβαριέμαι όταν τους βλέπω… Λοιπόν, να ένας πρώτος λόγος, ο δεύτερος λόγος είναι πολιτικός, κοινωνικός, ερωτικός. Τρίτος λόγος είναι ότι συμβαίνουν πράγματα που στην αρχή τα υφίστασαι, μετά όμως σε κουράζουν. Δηλαδή, μ’ έχει κουράσει αυτή η αντιπαλότητα των διπλωματών όταν κι απ’ την άλλη μεριά δεν μπορείς να κάνεις αυτοκριτική, να πεις κάνω λάθος, γιατί έχεις όλο τον έπαινο του δήμου και ξαφνικά έχεις την αντιπαλότητα ορισμένων κύκλων. Μ’ έχει κουράσει – ακόμη ότι και στον άμεσο χώρο που ζω, υπάρχει αγάπη, υπάρχει φιλία, υπάρχουν όλα αυτά, αλλά δεν υπάρχει πάθος. Και χωρίς πάθος εγώ δύσκολα ζω, ακόμα και δω που ζω στην εξοχή. Κι αυτό μου λείπει. Δηλαδή, εγώ έχω ανάγκη την πυρκαγιά!"

Στα όρια του Έρωτα και της Ιστορίας
Ιανός, 1997


Ο Κωστής Μοσκώφ γεννήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 1939 στη Θεσσαλονίκη, απ' τον εκ Πόντου καπνέμπορο Ηρακλή Μοσκώφ και την εξ Ιταλίας Αμίνα Αριγκόνι. Οι σπουδές του στ' αμερικανικά κολλέγια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, στη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ. και στην Ecole des Hautes Etudes της Σορβόνης θα συνοδευτούν απ' τη συμμετοχή του στον χώρο της αριστερής διανόησης.
Διετέλεσε επί τρεις τετραετίες ο πλειοψηφών δημοτικός σύμβουλος και για ένα διάστημα (την άνοιξη του 1981) δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Από το 1989 υπηρέτησε ως μορφωτικός σύμβουλος της ελληνικής πρεσβείας στην Αίγυπτο. Με παρεμβάσεις του λειτούργησε ως μουσείο το σπίτι του ποιητή Κ. Π. Καβάφη στην Αλεξάνδρεια, όπου και πραγματοποιούνταν επί επτά χρόνια το ετήσιο λογοτεχνικό συνέδριο για το έργο του Αλεξανδρινού ποιητή. Εξάλλου, το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού στη Μέση Ανατολή, του οποίου προΐστατο, πραγματοποίησε σειρά εκδόσεων (μεταφράσεις Ελλήνων λογοτεχνών στην αραβική γλώσσα, αλλά και αραβική ποίηση στα ελληνικά) και εκδηλώσεων με στόχο τη σύσφιγξη των σχέσεων των Ελλήνων με την κατά την προσφιλή του έκφραση "καθ' ημάς Ανατολή". Αν και μαρξιστής θ' αναζητήσει τον Ορθόδοξο λόγο, συγγράφοντας ιστορία, γεωγραφία, πολιτική ιδεολογία, κι εν τέλει λογοτεχνία.
Ως δημοτικός σύμβουλος, υποψήφιος βουλευτής Κ.Κ.Ε., δήμαρχος, σύμβουλος Υπουργείου Πολιτισμού, διευθυντής του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών, δημοσιογράφος, μορφωτικός ακόλουθος πρεσβείας στην Αίγυπτο κι εκπρόσωπος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού στη Μέση Ανατολή, ο Κωστής Μοσκώφ θα σφραγίσει την εποχή του.
Ιστορικός, ποιητής και δοκιμιογράφος έχει δημοσιεύσει σειρά εργασιών του σε περιοδικά και ημερήσιες εφημερίδες, ενώ έγραψε πλειάδα βιβλίων μεταξύ των οποίων "Η εθνική και κοινωνική συνείδηση στην Ελλάδα" (1972), "Η κοινωνική συνείδηση στην ποίηση της Θεσσαλονίκης" (1978), "Εισαγωγικά στο κίνημα της εργατικής τάξης στην Ελλάδα" (1978), "Η πράξη και η σιωπή - Τα όρια του έρωτα και της ιστορίας. Δοκίμια" (1983), "Για τον έρωτα και την επανάσταση - Ποιήματα" (1989). Το 1994 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Καστανιώτη" η επιλογή και μετάφραση που έκανε ο ίδιος σε έργα Αράβων ποιητών.


Στο βίντεο, αποσπάσματα από την εκπομπή «Παρασκήνιο», Πώς γράφεται η Ιστορία; (ΕΡΤ, 1983)

Δήμητρα Χριστοδούλου: Δύο ποιήματα

Abrazo, willy L'Eplattenier

Ο ΖΥΓΟΣ

Αν και οι μέρες μου είναι όλο και πιο λίγες,

Δεν έχω καν τη θλίψη εκείνη

Που στην αθανασία ενδημεί

Και που δεν σκέφτεται, μόνο θυμάται.

Ούτε και τη χαρά του Χρόνου, όμως, 

Που επιθυμεί, προσμετρά και αποφαίνεται.

Μόνο τα γαλανά φτερά Του

Πάνω στο στόμα που αγάπησα.

Αυτά την αφθαρσία φέρνουν πίσω

Σαν να ’ναι αρκετό που το στερήθηκα

Κι ούτε η χαρά προσθέτει πια ούτε η λύπη.

Rob Van Hoek, October air

ΓΗ

«Με τι τρέφονται, με τι δυναμώνουν

Οι νεαρές σου αρχές;», με ρωτούσε,

Ενώ ετοίμαζε στα κύτταρά μου

Το νόσημα που κάθε αρχή σαρώνει.

Έτσι είναι, φιλοσοφικός, θρασύς

Αλλά κυρίως προνοητικός και πείσμων

Και συνομιλητής επί μακρόν 

Ο θάνατος.

Αλλά παρ’ όλη την ισχύ και την αναίδεια

Με τίποτε δεν μπορεί να εμποδίσει

Τον ενθουσιασμό που μετακινεί όρη.

Και βέβαια τα όρη τα ίδια

Να φορούν τα βαρύτιμα χιόνια τους

Και ν’ αστράφτουν εκτυφλωτικά το χειμώνα

Απρόσβλητα από κάθε νόημα,

Απρόθυμα σε κάθε συνομιλία,

Μεγάλα, ατέλειωτα βουνά, χιονισμένα.

[Εντευκτήριο, τχ. 85, 2009]

Η Σταυρούλα Παπασπύρου στην «Ελευθεροτυπία» για το τχ. 105 του Εντευκτηρίου

Η Ελλάδα που δυσκολεύεται αλλά ριζώνει

της Μαρίας Κατσουνάκη

πηγή: http://www.kathimerini.gr/

Η φθινοπωρινή ελληνική επαρχία είναι αποκαλυπτική. Δεν είναι μόνο τα χρώματα που γεννώνται από τον μετεωρισμό του καιρού ανάμεσα στο καλοκαίρι και στον χειμώνα, η αμφιθυμία της φύσης. Αυτό το διαπιστώνει και ο πιο αδιάφορος επισκέπτης.

Η πραγματική «κλιματική» αλλαγή, όμως, έρχεται από τις τοπικές κοινωνίες. Από νέους ανθρώπους που αποφασίζουν να αλλάξουν ρότα ζωής, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας διαφορετικής αντίληψης για την εργασία, από επιστήμονες, αγρότες, νέους –όχι κατ’ ανάγκην ηλικιακά– επιχειρηματίες.

Eχουν γραφτεί πολλά για πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν προϊόντα, υπηρεσίες, ιδέες, τοποθετώντας την εκτός Αθηνών Ελλάδα στον διεθνή χάρτη.

Τους δύο τελευταίους μήνες χρειάστηκε να ταξιδέψω στη Μυτιλήνη και στη Σαντορίνη. Οι αφορμές ήταν διαφορετικές, αλλά ο αιφνιδιασμός εξίσου ευπρόσδεκτος.

Aνθρωποι το βασικό υλικό. Είτε μαζεύονταν για να παρακολουθήσουν ένα ντοκιμαντέρ (στο φεστιβάλ «AegeanDoc») είτε για να γιορτάσουν τη φρεσκοαποσταγμένη ρακή («ρακοκάζανο»). Είτε στήνουν ένα ντελικατέσεν ζαχαροπλαστείο προβάλλοντας τοπικά προϊόντα και υλικά είτε ένα μικρό μπακάλικο που σερβίρει κρασί γύρω από ένα μεγάλο μοναστηριακό τραπέζι, ή ένα εστιατόριο με φροντίδα και άποψη, ή ένα μποέμ βιβλιοπωλείο, ή μια αίθουσα τέχνης.

Φέτος το καλοκαίρι δεν θα πρέπει να υπήρξε ούτε ένα νησί το οποίο να μην οργάνωσε ένα πολιτιστικό γεγονός για λίγες ημέρες. Μουσικό, εικαστικό, θεατρικό, κινηματογραφικό, ανάμεικτο, ορισμένα και με συμμετοχή Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό. Δεν έχουν σχέση οι εκδηλώσεις αυτές με τις εξορμήσεις θιάσων της μεταπολίτευσης. Ο στόχος δεν είναι οικονομικές απολαβές (εξάλλου, χρήματα δεν «εκταμιεύονται» πια από το κράτος) αλλά η επιθυμία δημιουργικής απασχόλησης, η αγάπη για το αντικείμενο. Οι «αρπαχτές» περιπλανώμενων θιάσων ή μουσικών συγκροτημάτων ανήκουν (αν όχι απόλυτα, σε μεγάλο βαθμό) στο παρελθόν. Υπάρχει μια εκτός Αθηνών Ελλάδα που απογαλακτίζεται από τοπάρχες, πολιτικούς παράγοντες και συμφέροντα. Λίγοι, φωτισμένοι, δήμαρχοι το αντιλαμβάνονται και προσπαθούν να διευκολύνουν τις δημιουργικές δυνάμεις.

Τα παραδείγματα δεν είναι λίγα· η επιθυμία φυγής ή διαφυγής στην ελληνική επαρχία συνοδεύεται από αλλαγή μοντέλου ζωής. Δεν αναπαράγεται η Ελλάδα της χρεοκοπίας. Οσο κι αν τα εκατομμύρια τουριστών πολλαπλασιάζουν το «μαύρο» χρήμα και τα φαινόμενα ευκαιριακού πλουτισμού, παράλληλα δίνουν ώθηση και στις προσπάθειες ανθρώπων που γνωρίζουν καλά ότι το μακροχρόνιο όφελος χρειάζεται κόπο, απεχθάνεται τις απάτες, χτίζεται πάνω σε στέρεες σχέσεις εμπιστοσύνης.

Ο Πάρης και ο Γιώργος σπούδασαν Οικονομικά στο Λονδίνο, επέστρεψαν για να αναλάβουν και να αναμορφώσουν το οικογενειακό ζαχαροπλαστείο στη Μυτιλήνη. Πρόσθεσαν γεύσεις, ιδέες, πρώτες ύλες από το νησί, οργάνωσαν έναν υποδειγματικό χώρο, που δεν σταματάει να έχει κόσμο, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Η Παναγιώτα, σήμερα 34 χρόνων, παραιτήθηκε πριν από επτά χρόνια από μια γερμανική πολυεθνική, στην οποία είχε υπεύθυνη θέση και πολύ καλό μισθό. Πήγε στη Σαντορίνη, άρχισε να δουλεύει σε ονομαστό οινοποιείο του νησιού. Δεν ήξερε στην αρχή τίποτα από κρασί, σπούδασε, διάβασε σκληρά, πήγε σε σχολή, έγινε σομελιέ. Τώρα είναι υπεύθυνη της αίθουσας γευσιγνωσίας του οινοποιείου.
Ανθρωποι προσηνείς, φωτεινοί, που αγαπούν τη δουλειά και τον τόπο τους. Η διάθεσή τους εγγράφεται στα προϊόντα τους. Αυτή η Ελλάδα δυσκολεύεται αλλά ριζώνει.

[η φωτογραφία είναι από το Μουσείο Ούζου Βαρβαγιάννη]

Τρεις επίμονοι Θεσσαλονικείς στο Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΜΘ

Τρεις προσωπικότητες με έργο που εκκινεί από τελείως διαφορετικές  αφετηρίες, αλλά με σημείο τομής τον ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό, προτείνει στο κοινό ως«Επίμονους Θεσσαλονικείς» το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης.

Στις 28 Νοεμβρίου 2014, ο αστροφυσικός Γιάννης Σειραδάκης, καθηγητής στο ΑΠΘ, θα αναπτύξει τα νεότερα δεδομένα για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2014 ο π. Γερβάσιος Ραπτόπουλος συνομιλεί με δημοσιογράφους, ερευνητές και συμπολίτες του που παρακολουθούν την ανθρωπιστική δράση του για την ανακούφιση φυλακισμένων.

Στις 21 Ιανουαρίου 2015 ακολουθούμε τον θεατρολόγο και δημιουργό της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης Νικηφόρο Παπανδρέου στη διαδρομή που με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη ανανέωσε τον θεατρικό χάρτη της Ελλάδας.

Όλες οι εκδηλώσεις θα γίνουν στην αίθουσα του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΜ-Θ (Μορκεντάου 1) και θα αρχίζουν στις 19.00

Η σειρά εκδηλώσεων «Επίμονοι Θεσσαλονικείς» εγκαινιάστηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΜ-Θ πέρυσι και αφορά πρόσωπα τα οποία με την προσήλωσή τους στην παραγωγή έργου μέσα στο ασταθές (άλλοτε γόνιμο κι άλλοτε εχθρικό) περιβάλλον της νεότερης Θεσσαλονίκης κόμισαν χαρακτηριστικά στοιχεία στο πρόσωπο της πόλης, και εκείνη, σε μια διαδικασία αλληλεπίδρασης, διαμόρφωσε στοιχεία της δικής τους ταυτότητας.

[πηγή: ανακοίνωση της ΕΣΗΕΜΘ]

Ο Θανάσης Μαρκόπουλος για την ποιίηση του Μιχάλη Γκανά (στο τεύχος 105 του Εντευκτηρίου που κυκλοφορεί)

Ο Μιχάλης Γκανάς, από το 1978, που πρωτοεμφανίστηκε με τον Ακάθιστο δείπνο και με ήδη ώριμα ποιήματα μέχρι τώρα έχουν περάσει 36 χρόνια και άλλες έξι συλλογές, που τον ανέδειξαν σε εμβληματική φωνή της γενιάς του, της πολυσυζητημένης Γενιάς του ’70 και σε έναν από τους πιο σημαντικούς, αναγνωρίσιμους (με την έννοια ότι διαβάζοντας ή ακούγοντας ένα ποίημά του αναγνωρίζεις πως είναι δικό σου) και πολυδιαβασμένους αλλά και πολυτραγουδημένους σημερινούς ποιητές μας.

Στο τεύχος του Εντευκτηρίου που κυκλοφορεί (Νο 105), ο Θανάσης Μαρκόπουλος, σε ένα ωραίο μελέτημά του, επισκοπεί την πολύχρονη διαδρομή του Γκανά στην ποίησή μας, με αφορμή την κυκλοφορία του συγκεντρωτικού τόμου Μιχάλης Γκανάς. Ποιήματα 1978-2012 (Εκδόσεις Μελάνι). Και γράφει εκεί, μεταξύ άλλων:

Ο έρωτας [στην ποίηση του Γκανά] είναι κατεξοχήν ευδαιμονικός. Δεν είναι ο παραπονιάρης μίζερος έρωτας, οι κοπετοί και τα δάκρυα. Είναι φως κι αλάτι, γαλάζιος ουρανός, ελπίδα κι απαντοχή στον δύσκολο καιρό. Βέβαια, η καθημερινότητα φθείρει τον έρωτα κι αποδυναμώνει τα αισθήματα, μα η κερδισμένη από την πείρα σοφία παρηγορεί, ενώ η προτίμηση από όλες τις σκλαβιές δίνεται στη σκλαβιά της αγάπης. Είναι ακόμα ο έρωτας το υπέρτατο πάθος που οδηγεί στο έγκλημα και εγκλείει τον φονιά ισόβια στο σώμα του (Παραλογή). Είναι τέλος ο έρωτας θυσία και υποταγή, απόσβεση του προσώπου και διαρκές μαρτύριο.

Η μεγάλη δεξαμενή ωστόσο από την οποία αντλεί τα θέματά του ο Γκανάς είναι οι μνήμες της παιδικής ηλικίας και της μικρής πατρίδας. Το σκηνικό, που εντός του αναπτύσσεται στις περιπτώσεις αυτές η μυθολογία του ποιητή, είναι ορεινό, ηπειρώτικο: βουνά και ποτάμια, ομίχλες, βροχές και χιόνια, βελάσματα κι αγρίμια, πουλιά αναρίθμητα, ιδίως κοτσύφια. Και εντός του τοπίου συμβάντα ποικίλα, σημαντικά κι ασήμαντα, άνθρωποι δικοί και ξένοι, χαρές κι αγωνίες, όλα βαθιά χαραγμένα στην παιδική ευαισθησία. [...]
Ο Μιχάλης Γκανάς εκφράζει την εποχή του πειστικότερα, κατά τη γνώμη μου, από κάθε άλλον ποιητή της γενιάς του. Κι αυτό το επιτυγχάνει τόσο με τη τεχνική όσο και με τη θεματολογία του, η οποία σπάει τον κορσέ της ιδιώτευσης κι αγγίζει ευρύτερες ευαισθησίες. Με λόγο διαυγή και ευθύβολο, άμεσο, λυρικό ή αφηγηματικό, έρρυθμο και μοντέρνο σε κάθε περίπτωση, μιλάει για τον εαυτό του και τους άλλους, κυρίως εκείνους που είτε έχουν ρίζες και δεν τις έχουν χάσει ακόμα είτε τις έχουν χάσει και τις αναζητούν. Το ευτυχές συνταίριασμα θεμάτων και τρόπων είναι, νομίζω, ο λόγος που εξηγεί την αναγνωστική του απήχηση και τον αναδεικνύει σε μια από τις πιο διακριτές και διακεκριμένες φωνές του καιρού μας. 

[η φωτογραφία του Μιχάλη Γκανά είναι της Βίκυς Γεωργοπούλου]

Άννα Αφεντουλίδου: «Ο ξένος» του Αλμπέρ Καμύ

ΑΝΝΑ ΑΦΕΝΤΟΥΛΙΔΟΥ

Ο Ξένος του Αλμπέρ Καμύ:

μια καταβύθιση στον κόσμο του αυτισμού

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΒΑΓΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

(.poema..)

σειρά: Δοκίμιο

Αθήνα 2014

σελ.: 98

τιμή: 11,00 ευρώ

ISBN: 978-618- 81358-6-4

Το βιβλίο

Η μελέτη της Άννας Αφεντουλίδου, Ο Ξένος του Αλμπέρ Καμύ: μια καταβύθιση στον κόσμο του αυτισμού, ως αποτέλεσμα της συνάντησης και της διασταύρωσης της αναγνωστικής εμπειρίας ενός έργου και της γνωστικής εφαρμογής των συμπτωμάτων του Συνδρόμου του Άσπεργκερ, αποδεικνύει για πολλοστή φορά πώς τα σημαντικά έργα στην Ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας δείχνουν ότι επιβιώνουν και συνομιλούν με τις εποχές και τα σχολεία τους, επειδή ακριβώς είναι ταυτόχρονα ανοιχτά και διαθέσιμα σε πολλαπλές αναγνώσεις και ερμηνείες. Αλλιώς, σιωπούν και χάνονται.

Αν υπάρχουν κάποια καίρια σημεία στον Ξένο του Καμύ που έκαναν την Αφεντουλίδου να συνδυάσει τις παρατηρήσεις της από τη γνώση του αυτιστικού συνδρόμου του Άσπεργκερ με την προσωπικότητα του Μερσώ, αναμφίβολα αυτά βρίσκονται στη συμπεριφορά του, στον τρόπο που αντιδρά, στον τρόπο που βιώνει την ξενότητα, στο ότι νιώθει σπρωγμένος στο περιθώριο, όντας ένας παρίας ως προς τον νόμο και την καθεστηκυία τάξη.

Αλλά όχι λιγότερο οι παρατηρήσεις της σχετίζονται και με την ίδια την ομιλία του, έτσι όπως τη διέπλασε ο συγγραφέας, επιλέγοντας να κάνει τον εσωστρεφή Μερσώ να εξομολογείται με τον τρόπο της συνειδησιακής ροής και, ιδίως, να σκέπτεται μ’ ένα επίπεδο ύφος. Γιατί επίπεδο ύφος; Γιατί έχουμε εδώ ένα ύφος που μοιάζει να μεταγράφει ή να κινηματογραφεί σχεδόν ουδέτερα, όπως πολλές ταινίες-δοκίμια της γαλλικής nouvelle vague του ’60, τη διαδικασία μετάβασης του εγώ προς τη συναίσθηση της ξενότητας;

(από την εισαγωγή του Αλέξη Ζήρα)

Η συγγραφέας

Η Άννα Αφεντουλίδου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου σπούδασε μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία. Σε μεταπτυχιακό επίπεδο ασχολήθηκε με την ποίηση του Α. Εμπειρίκου και τη σύγχρονη κυπριακή λογοτεχνία. Ζει στην Πρέβεζα και εργάζεται ως φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Η ποιητική της συλλογή Ελλείπον Σημείο (2010) ήταν στη μικρή λίστα υποψήφιων βιβλίων για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περ. Διαβάζω. Συμμετείχε στην ανθολογία διηγήματος Θεσσαλονίκη 2012 (Ιανός) καθώς και στην ανθολογία The Red Thread, Contemporary tales from Athens to Essex (AutoPrint, Essex 2013). Πιο πρόσφατο βιβλίο της είναι η ποιητική συλλογή Ιστορίες εικονικής ισορροπίας (Εκδόσεις Γαβριηλίδη, 2013).

Το Εμφύλιο Σώμα

του Πάνου Θεοδωρίδη

πηγή: http://www.thegreekcloud.com/

Δεν ήταν ποτέ χώρα του Παραδείσου η Νεότητα.

Κάθε γενιά δεχόταν εκ των προτέρων ότι δεν την καταλαβαίνουν, ότι εμποδίζεται, ότι ο κόσμος είναι άδικος και η κοινωνία μια φρεναπάτη.

Αυτά είναι συμβόλαια που συνάπτει ο κάθε νέος και έχουν συγκεκριμένη διάρκεια.

Αυτά γίνονται κοινωνικά αιτήματα, όταν ανακαλύπτεται από πολλούς πιτσιρικάδες ότι η αλήθεια είναι μαχητή, ότι ο Χρόνος δεν είναι φίλος και πως Εκείνος ή Εκείνη έχουν αναπληρωτές, ενίοτε καλύτερους απο τους πρώτους διδάξαντες.

Έως εδώ.

Αλλά το να ανακαλύπτεις πως η Νεότητα δεν ξέρει τι της γίνεται και πως φέρεται ως ξύλον απελέκητον και πως δεν έχει αξίες και πρότυπα είναι η πρώτη ένδειξη πως φύρανες και ήρθε η ώρα να συνταχθείς με τα Φτερά του Θανάτου.

Το σχολείο δεν είναι πηγή παιδείας.

Η κοινωνία δεν είναι στοργική μητριά.

Η γέννηση ενός παιδιού είναι μια κίνηση θράσους. Αποδεκτή μόνον απο την Υπατεία της διαιώνισης του Είδους.

Όλες οι γενιές που ραγίζουν από τις δυσκολίες, ζητούν να απαλλαγούν απο την ενοχή του κόσμου που επινόησαν. Και πρώτοι οι γονείς φορτώνουν στα παιδιά τους τα ελαττώματα της δικής τους γενιάς, της μεγαλύτερης.

Χωρίς ποτέ να εμπιστευτούν μιά τρίχα της δικής τους κεφαλής, στα παιδιά τους.

Όχι, δεν ήταν ποτέ καλύτερα ή χειρότερα στην αγωγή των νέων ανθρώπων. Η αγωγή είναι συλλογή στερεοτύπων, βαρετή και κουραστική. Μήτε ο διδάσκων, μήτε ο διδασκόμενος την αποδέχονται, αλλά την υπηρετούν με αυταπάρνηση.

Γιατί να ξέρει την Χούντα  ο Δεκαεξάρης; δεν ήταν ένα στιγμιαίο αδίκημα;

Στελέχη της δεν τοποθετήθηκαν σε καίριες θέσεις, σε κομματικές και πολιτικές επετηρίδες;

Ποιός μαλάκας πιστεύει ότι με τελετές και παράτες εντυπώνεται στον νεανικό ακτιβισμό η ακατάλυτη αίσθηση υπέρ της Δημοκρατίας;

Κοντολογής, πάει σύννεφο η προσποίηση πως επιλεγοντας τα καλύτερα υλικά γιά να δειπνήσουμε, θα γευτούμε κάτι διαφορετικό από ένα κουλούρι που δεν τρώγεται χωρις αμέτρητες κουταλιές αλάτι και ζάχαρη στην ζύμη του.

'Οπου "αλάτι" είναι οι ηδονές και "ζάχαρη" άλλες ηδονές.

Ηδονή παράγει κάθε ενέργεια που ασκήθηκες να μη καταλαβαίνεις.

Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν μετάξι. Όχι επιδέξιους κώλους και άλλα δήθεν ευρηματικά. Με τάξη.

Τα παιδιά θα νικήσουν εντέλει, αλλά μόνον την γενιά που τα καταπιέζει και τα πολεμά.

Θα έρθει και η σειρά τους.

Αυτό το επαναμβανόμενο έγκλημα δεν έχει σχέση με τα ήθη και με τα πράγματα.

Η διακίνηση του ολέθρου απαιτεί εμπειρία που δύσκολα την κατακτάς στα δεκάξι. 

Αλλά στα πενήντα, δεν ξέρεις να κάνεις κάτι άλλο.

Η "φαντασία στην εξουσία" ως μήνυμα, διαθέτει την λυτρωτική ανακρίβεια οποιασδήποτε παροιμίας ή γνωμικού των επτά σοφών και των επτά θαυμάτων και του Σοφού Λαού που ποτέ δεν Υπήρξε έξω από το μυαλό των Εφευρετών του.

Των γερόντων εννοώ.

Εξάλλου, από αιώνες η Εξουσία ασκεί την τεχνική των συστημικών φαντασιώσεων.

Και ποτέ να μη μας διαφεύγει ότι η Επανάσταση είναι τo σώμα μας.

[Η εικόνα από την εκπομπή «Ανατροπή» του Γιάννη Πρετεντέρη

στο Mega, με θέμα την κατάσταση της εκπαίδευσης στην Ελλάδα,

προστέθηκε από το Εντευκτήριο]

Σχετικό θέμα: http://www.efsyn.gr/arthro/o-n-mastorakis-diamartyrithike-ston-pretenteri-gia-tin-anatropi-me-toys-mathites

Είδα το «Μάρτυς μου ο θεός» στο Vault

του Πιτσιρίκου

πηγή: http://pitsirikos.net

Χτες το βράδυ, πήγα στο Vault και παρακολούθησα την παράσταση Μάρτυς μου ο Θεός. Πρόκειται για το έργο από το ομώνυμο σπουδαίο βιβλίο του Μάκη Τσίτα, και παίζει ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης, σε σκηνοθεσία της Σοφίας Καραγιάννη.

Αν και είχα διαβάσει το βιβλίο, χάρηκα πάρα πολύ που γνώρισα προσωπικά τον Χρυσοβαλάντη. Μπορεί ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης να μην είναι χοντρός, σαν τον Χρυσοβαλάντη, αλλά είναι ο ήρωας που αγάπησα. Στη σκηνή του Vault, o Ιωσήφ Ιωσηφίδης είναι ο Χρυσοβαλάντης. Ισορροπεί με εκπληκτική ακρίβεια ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα, όπως ακριβώς έχει πλάσει τον ήρωά του ο συγγραφέας.

Στη φωτογραφία, η Σοφία Καραγιάννη, ο Μάκης Τσίτας και ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης στην υπόκλιση. Όταν διάβασα το βιβλίο του Μάκη Τσίτα, δεν είχα σκεφτεί πως ο Χρυσοβαλάντης μπορεί να είναι η ίδια η Ελλάδα. Το σκέφτηκα χτες στη διάρκεια της παράστασης. Η ζωή και η πορεία του Χρυσοβαλάντη είναι η Ελλάδα σήμερα.

Την περίμενα πολύ αυτή την παράσταση και το αποτέλεσμα ήταν πάνω και από τις προσδοκίες μου. Να την δείτε. Και θα καταλάβετε πολλά από αυτά που δεν καταλαβαίνετε.

Το Μάρτυς μου ο Θεός παίζεται κάθε Σάββατο στις 18.00 και Κυριακή στις 21.00.
Τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ (κανονικό) και 8 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων και ΑΜΕΑ)


Σημείωση του Εντευκτηρίου
Το μυθιστόρημα του Μάκη Τσίτα Μάρτυς μου ο Θεός, που πρόσφατα τιμήθηκε με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κίχλη.