Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης και η πόλη που τη φιλοξενεί

(αναδημοσίευση από το thinkfree.gr)

Γράφει ο Γιώργος Κορδομενίδης

Μόλις άρχισε να εδραιώνεται στη συνείδηση της κοινής γνώμης η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (στο εξής: ΔΕΒΘ), άρχισε και να συζητείται το ενδεχόμενο να μεταφερθεί στην Αθήνα· ψιθυριστά στην αρχή, στους στρωμένους με κόκκινη μοκέτα διαδρόμους της Έκθεσης, πριν από δύο χρόνια. Πέρυσι οι ψίθυροι έδωσαν τη θέση τους σε μεγαλόφωνες συζητήσεις ενώ φέτος, στην αρχή της χρονιάς, έξι εκδοτικοί οίκοι (Άγκυρα, Ενάλιος, Καστανιώτης, Κέδρος, Μίνωας, Ψυχογιός), με επιστολή τους, γνωστοποίησαν στο ΕΚΕΒΙ ότι αποφάσισαν να μη συμμετάσχουν στη φετινή, 9η διοργάνωση της Έκθεσης, επικαλούμενοι το υψηλό κόστος που συνεπάγεται η συμμετοχή τους· ταυτόχρονα όμως πρότειναν στο ΕΚΕΒΙ να μετατρέψει σε γενική έκθεση βιβλίου την έκθεση παιδικού και εφηβικού βιβλίου που σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο στην Αθήνα (δηλαδή, στην πράξη, του πρότειναν να καταργήσει τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης).

Επειδή η ΔΕΒΘ είναι μία από τις δύο διεθνείς ετήσιες πολιτιστικές διοργανώσεις που πραγματοποιούνται στη Θεσσαλονίκη (η άλλη είναι το Φεστιβάλ Κινηματογράφου), προκύπτει επιτακτική η υποχρέωση της πόλης που την υποδέχεται και τη φιλοξενεί να αγωνιστεί ―πρωτίστως σε θεσμικό επίπεδο αλλά και στο επίπεδο των πολιτιστικών συλλογικοτήτων, ακόμη και των ατομικών δράσεων― για την παραμονή της ΔΕΒΘ στη Θεσσαλονίκη. Κι αυτό πρέπει να γίνει οργανωμένα, μεθοδικά και κυρίως έγκαιρα ― οπωσδήποτε όχι με ανέξοδες και κενές περιεχομένου δηλώσεις του τύπου «η Έκθεση θα φύγει από τη Θεσσαλονίκη πάνω από το πτώμα μας» ή «η Έκθεση ανήκει στη Θεσσαλονίκη και η Θεσσαλονίκη ανήκει στην Έκθεση», που ακούστηκαν στη διάρκεια των εγκαινίων της φετινής διοργάνωσης από "επισήμους", από τους οποίους κανείς (Δήμαρχος, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Αντιπεριφερειάρχης κτλ.) δεν μπήκε στον κόπο να διατρέξει την Έκθεση την οποία μόλις είχε εγκαινιάσει, μη δίνοντας μάλιστα αυτή την ευκαιρία ούτε στον υπουργό Πολιτισμού της Σερβίας, εκπρόσωπο της τιμώμενης χώρας, που ήταν παρών στα εγκαίνια. ("Εννοείται", δυστυχώς, ότι η Ελληνίδα υπηρεσιακή υπουργός Πολιτισμού, Τατιάνα Καραπαναγιώτη, ΔΕΝ ήταν παρούσα! Δεν μπορώ στο σημείο αυτό να μη θυμηθώ τη Μελίνα Μερκούρη ως υπουργό Πολιτισμού να πηγαίνει, συνοδευόμενη από τον Μπάμπη Μπαρμπουνάκη, από περίπτερο σε περίπτερο μετά τα εγκαίνια του Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης, στην παραλία του Λευκού Πύργου, θεσμού που αν και κινήθηκε σε διαφορετικό επίπεδο, καλλιέργησε ωστόσο μέσα στα χρόνια μια κουλτούρα βιβλιοφιλίας κυρίως στο ‘λαϊκό’ ―και λιγότερο εξοικειωμένο με την ανάγνωση― κοινό.) Αλλά το να εκλαμβάνεις μια Διεθνή Έκθεση Βιβλίου μόνο ως τελετή εγκαινίων που ‘κοσμείς’ με την παρουσία σου φαίνεται πως είναι φυσικό όταν αντιλαμβάνεσαι τον πολιτισμό ως πεδίο επένδυσης πολιτικών φιλοδοξιών ή ως ‘αρμοδιότητα’ και όχι ως τρόπο ζωής!

Η σχέση των τοπικών πολιτικών εξουσιών με τη ΔΕΒΘ υπήρξε εξαρχής προβληματική. Ο ασυγχώρητος πρώην δήμαρχος Βασίλης Παπαγεωργόπουλος (που καταδίκασε την πόλη στον πιο βαθύ επαρχιωτισμό) αρνιόταν, όπως λέγεται, να παραστεί στα εγκαίνια της Έκθεσης επειδή το ΕΚΕΒΙ δεν είχε δεχτεί τον Δήμο Θεσσαλονίκης ως συνδιοργανωτή. Στα εγκαίνια έδινε συνήθως το βροντερό παρών του ο υπερκινητικός Παναγιώτης Ψωμιάδης ως νομάρχης Θεσσαλονίκης.

Από πέρυσι η κατάσταση άλλαξε. Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι ο Μπουτάρης, ως (νέος τότε) δήμαρχος, ήδη από τον Φεβρουάριο του 2011 έδειξε προσωπικό ενδιαφέρον για την επιτυχία της διοργάνωσης και προθυμοποιήθηκε να συμβάλει όσο μπορούσε στην επίτευξη αυτού του στόχου. Μόνο που ήταν ήδη αργά για να σχεδιαστεί μια ολοκληρωμένη και αποδοτική συμβολή του Δήμου Θεσσαλονίκης στην προβολή της Έκθεσης και την προσέλκυση του ευρύτερου κοινού, όχι μόνο από το κέντρο και τις συνοικίες της πόλης αλλά και από τους άλλους Δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος και τις γύρω πόλεις της μακεδονικής ενδοχώρας.

Δυστυχώς, όταν τα φώτα της περυσινής Έκθεσης έσβησαν, δεν ξεκίνησε κανένας σοβαρός σχεδιασμός υποστήριξής της σε τοπικό επίπεδο για την επόμενη (φετινή) χρονιά, πέρα από όσα κάνει (ή δεν κάνει) το ΕΚΕΒΙ, με αποτέλεσμα η συμβολή της πόλης να συνίσταται φέτος σε ένα πάρτι στο Δημαρχείο μετά τα εγκαίνια (όπως και πέρυσι), μια περιοδεία της Φιλαρμονικής και έναν κύκλο ποιητικών αναγνώσεων ― όλα τις ημέρες που πραγματοποιείται η Έκθεση· τίποτε νωρίτερα, που να προϊδεάζει το κοινό και να προετοιμάζει το έδαφος για την επικείμενη διοργάνωση. Ακόμη και ένα μεγάλο πανό με στίχους Θεσσαλονικιών συγγραφέων αναρτήθηκε στην πρόσοψη της κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης, στην Εθνικής Αμύνης, την ημέρα των εγκαινίων, δηλαδή πολύ αργά για να διαχυθεί οποιοδήποτε μήνυμα στους φιλαναγνώστες της πόλης.

Μόνο που ένα μείζον πολιτιστικό γεγονός όπως η διοργάνωση της ΔΕΒΘ απαιτεί όχι δράσεις επιτόπου και την τελευταία στιγμή αλλά πολύμηνη και εις βάθος προεργασία ώστε η Έκθεση να προβληθεί έγκαιρα και στις σωστές της διαστάσεις (του μείζονος πολιτιστικού γεγονότος, στο οποίο είναι must να παραστεί κανείς) όχι μόνο προς τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης αλλά και της Κατερίνης, της Κοζάνης, της Βέροιας, της Νάουσας και της Έδεσσας, των Σερρών, της Δράμας και της Καβάλας κτλ.

Στην κατεύθυνση αυτή διατυπώνονται εδώ ενδεικτικά μερικές ιδέες που θα μπορούσαν να καλλιεργηθούν και ίσως να υλοποιηθούν, μαζί με άλλες που σίγουρα μπορούν να προκύψουν, ενόψει της διοργάνωσης του 2013, της τελευταίας που είναι σίγουρο πως θα πραγματοποιηθεί εδώ, καθώς είναι ενταγμένη στο ΕΣΠΑ (μετά, το μέλλον της είναι αβέβαιο, τουλάχιστον όσον αφορά τη Θεσσαλονίκη):

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης καλείται να ευαισθητοποιήσει και τους άλλους Δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος αλλά και της ευρύτερης Μακεδονίας, ώστε αυτοί με τη σειρά τους να κινητοποιήσουν τους πολιτιστικούς τους οργανισμούς, τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες (οι δραστήριες δημόσιες βιβλιοθήκες της Βέροιας ―βραβευμένη και με πλούσια χορηγία από το Ίδρυμα Μπιλ Γκέιτς― και των Σερρών θα μπορούσαν να αναδειχθούν σε πολύτιμους συμπαραστάτες), τα πολιτιστικά σωματεία της περιοχής τους, τις λέσχες ανάγνωσης κτλ.

Επιπλέον, ο Δήμος Θεσαλονίκης θα πρέπει να σχεδιάσει ένα σφιχτό όσο και ελκυστικό πρόγραμμα καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, ένα μίνι φεστιβάλ (χαμηλού κόστους ― το αστικό πείραμα «Θεσσαλονίκη Αλλιώς» έχει δώσει λαμπρά δείγματα σχετικής δουλειάς), σε συνεργασία με μουσικά, χορευτικά και άλλα συγκροτήματα της πόλης, σε υπαίθριους ή και στεγασμένους χώρους της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης), ώστε το φεστιβάλ αυτό να λειτουργεί συνδυαστικά με τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και οι επισκέπτες της από άλλες πόλεις να έχουν ένα ισχυρό κίνητρο να βρεθούν σε μια Θεσσαλονίκη που θα γιορτάζει με επίκεντρο το βιβλίο κατά τις ημέρες της διοργάνωσης της ΔΕΒΘ και να περάσουν εδώ αρκετές ώρες ή και να διανυκτερεύσουν (με ευνόητα οφέλη για τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια, τα καφέ κτλ.).

Στην ίδια την πόλη, όπου λειτουργούν εκτός από την Κεντρική και άλλες 11 (αν δεν κάνω λάθος) περιφερειακές και παιδικές δημοτικές βιβλιοθήκες, το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο κτλ., σε συνεργασία με τα περιοδικά και τα free press, τις λέσχες ανάγνωσης, τις ιστοσελίδες και τα blogs που ασχολούνται με θέματα της πόλης, και αξιοποιώντας τη Δημοτική Ραδιοτηλεόραση, ο Δήμος καλείται να προετοιμάσει, τουλάχιστον δύο μήνες νωρίτερα, το έδαφος καλλιεργώντας το ενδιαφέρον του φιλότεχνου κοινού με ευρηματικό και σχετικά ανέξοδο τρόπο (κυρίως μάλιστα με δράσεις σε ανοιχτούς και πολυσύχναστους χώρους, λόγου χάρη λογοτεχνικές αναγνώσεις συνοδεία μουσικής από τη Φιλαρμονική ή από αποφοίτους των Δημοτικών Ωδείων, ακόμη και από εθελοντές μουσικούς). Οι προ-εκθεσιακές αυτές εκδηλώσεις θα εξελίσσονται και θα πυκνώνουν όσο πλησιάζουν οι ημέρες διοργάνωσης της ΔΕΒΘ. Τέλος, τουλάχιστον 20 μέρες πριν από την έναρξη της Έκθεσης, επιβάλλεται η πόλη να πλημμυρίσει από οδόσημα, μπάνερς κτλ., που θα δείχνουν όλα προς την κατεύθυνση του εκθεσιακού κέντρου, στη λογική «όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης». Δόξα τω Θεώ, η πόλη διαθέτει αρκετούς εμπνευσμένους και βραβευμένους γραφίστες, εικαστικούς δημιουργούς, ακόμη και φοιτητές στο Τμήμα Design του Πανεπιστημίου, που μπορούν επάξια να μοιραστούν το έργο αυτό.

Από την πλευρά τους, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια της πόλης καλούνται να παρέχουν ειδικές, μειωμένες τιμές για τη διαμονή και την εστίαση των συμμετεχόντων στην Έκθεση (προσωπικού των εκδοτικών οίκων, συγγραφέων, δημοσιογράφων, βιβλιοπωλών από επαρχιακές πόλεις, ακόμη και συλλογικοτήτων ―λεσχών ανάγνωσης κτλ.― που προτίθενται να ταξιδέψουν στη Θεσσαλονίκη για να επισκεφθούν τη ΔΕΒΘ). Σχετική έκκληση, αν δεν κάνω λάθος, απηύθυνε ήδη φέτος ο Δήμαρχος, χωρίς δυστυχώς να εισακουστεί. Ακόμη και σε κρίσιμες οικονομικά περιστάσεις, τα αντανακλαστικά της επιχειρηματικής κοινότητας της πόλης αποδεικνύονται σε τραγικό βαθμό ασθενικά.

Με τη λήξη της φετινής, 9ης διοργάνωσης της Έκθεσης, άρχισε μια έντονη δημόσια συζήτηση, για την πετυχημένη ή μη λειτουργία της ΔΕΒΘ. ΄Ισως ο σχετικός δημόσιος διάλογος σταματήσει εδώ. Όμως οι παράγοντες της πόλης δεν πρέπει να επαναπαυθούν τώρα.

Είναι προφανές πως η Θεσσαλονίκη προ-καλείται αφενός να πάρει θέση στον σχετικό δημόσιο διάλογο και αφετέρου ―και κυρίως― να αποδείξει εμπράκτως ότι δικαιούται αυτή να εξακολουθήσει να είναι η έδρα της εγχώριας Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου. Θα είναι κρίμα αν η πόλη στερηθεί στο μέλλον τη φιλοξενία του θεσμού αυτού εξαιτίας της αδυναμίας των θεσμικών της εκπροσώπων να συλλάβουν και να υλοποιήσουν μακρόπνοους και οραματικούς καλλιτεχνικούς σχεδιασμούς που υπερβαίνουν ενδεχομένως τα χρονικά όρια της δικής τους θητείας.

Φωτογραφίες: Κώστας Παπαδόπουλος

Το Εντευκτήριο στο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης

To Eντευκτήριο συμμετέχει και φέτος στο Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που γίνεται στη Νέα Παραλία (από τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο μέχρι το Μέγαρο Μουσικής). Βρισκόμαστε στο περίπτερο 7 (μεταξύ Ιστιοπλοϊκού Ομίλου και Μάρκου Μπότσαρη). Το Φεστιβάλ λειτουργεί κάθε μέρα 19.00 - 23.30 και τις Κυριακές και 10.30 - 13.30. Μέχρι και 24 Ιουνίου.

 Εδώ με τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, τακτικό επισκέπτη του Φεστιβάλ εδώ και χρόνια

Φρανσέσκ Μιράλες: Η καθημερινή ματιά των ασήμαντων πραγμάτων

Μετάφραση: Θεοδώρα Δαρβίρη. Αθήνα, Ψυχογιός 2012, 312 σελ.

Ο Σαμουέλ ζει μία ψευδαίσθηση μοναξιάς από την οποία ξεφεύγει μόνο κάποιες ώρες για να διδάξει στο πανεπιστήμιο. Η σφαλισμένη αυτή γυάλα στην οποία έχει κλείσει τον κόσμο του αρχίζει να εμφανίζει ρωγμές τη μέρα που ένας αδέσποτος γάτος μπαίνει στο σπίτι του.Από εκεί θα οδηγηθεί στον Τίτο, έναν ηλικιωμένο επιμελητή κειμένων από τον οποίο παίρνει κάποια ζωτικά μαθήματα, και στη συνέχεια στη Γκαμπριέλα, έναν παιδικό έρωτα που επανεμφανίζεται ως εκ θαύματος στη ζωή του τριάντα χρόνια αργότερα, με τη μορφή μιας αινιγματικής γυναίκας.Ο Σαμουέλ ξεκινά ένα ταξίδι μύησης γεμάτο απροσδόκητες αποκαλύψεις. Θα μάθει πως ακόμα κι από μικρές καθημερινές πράξεις, αρκετές από αυτές ασήμαντες, μπορούν να ξεσπάσουν σαρωτικές θύελλες ή να ξυπνήσει η καρδιά από το λήθαργό της.

Ένα μυθιστόρημα για τη μοναξιά, τον έρωτα και τη μαγεία της καθημερινότητας.

Ο ΦΡΑΝΣΕΣΚ ΜΙΡΑΛΕΣ γεννήθηκε στη Βαρκελώνη το 1968. Σπούδασε γερμανική φιλολογία και εργάστηκε ως επιμελητής σε εκδοτικό οίκο βιβλίων αυτοβελτίωσης, όπου ήταν υπεύθυνος έκδοσης διαφόρων συλλογών, ενώ έγραψε και βιβλία με ψευδώνυμο. Είναι τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας El Pais καθώς και των περιοδικών Integral και CuerpoMente. Έχει γράψει πάνω από είκοσι βιβλία, τα οποία έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Κέτιλ Μπγιόρνσταντ: Το ποτάμι

Μεταφραση από τα νορβηγικά: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη. Αθήνα, Εκδόσεις Πόλις 2012

Στα δεκαοκτώ του, ο ταλαντούχος πιανίστας Άξελ Βίντινγκ έχει ήδη γνωρίσει δύο φορές τη σκληρή δοκιμασία της απώλειας, έχοντας χάσει με τρόπο τραγικό πρώτα τη μητέρα του κι έπειτα την αγαπημένη του Άνια. Τώρα, τον περιμένει μια τρομακτικά δύσκολη αποστολή, που θα καθορίσει το μέλλον του: σε εννέα μήνες, θα πρέπει προετοιμαστεί για την πρώτη του επίσημη συναυλία, το ντεμπούτο του ως σολίστ του πιάνου. Και ενώ αναμετράται με το ίδιο του το ταλέντο, πασχίζοντας να δαμάσει αριστουργήματα της μουσικής, η μοίρα τού επιφυλάσσει έναν νέο συγκλονιστικό έρωτα με μια γυναίκα πολύ μεγαλύτερή του, μια σχέση που θα τον αναγκάσει να περιπλανηθεί στα πιο σκοτεινά μονοπάτια της ανθρώπινης ψυχής.

 
Στο Ποτάμι, την αυτοτελή συνέχεια της Λέσχης των Νέων Πιανιστών (Πόλις, 2009), παρακολουθούμε έναν νέο άνθρωπο να εξερευνά την ομορφιά, το ύψος της τέχνης, τα πάθη αλλά και τα όρια της συναισθηματικής αντοχής του. Το βιβλίο μιλά για τις ηθικές και πρακτικές επιλογές που όλοι μας καλούμαστε να κάνουμε στη ζωή. Παράλληλα, αποτελεί μια απαράμιλλη λογοτεχνική περιήγηση στον κόσμο της μουσικής, στις απολαύσεις και στα ζοφερά βάθη των μεγάλων κλασικών έργων.



«Ένα βιβλίο που περιγράφει εντυπωσιακά τη μουσική, ένα βιβλίο που μεταφέρει με δυναμισμό την αίσθηση του ενθουσιασμού».



Gabriel Michael Vosgraff, Morgenbladet (Νορβηγία)

«Ένα πραγματικό έπος, με όλη τη σκοτεινή βαρύτητα του χαρακτηρισμού αυτού».

Gerd Elin Stava Sandve, Dagsavisen (Νορβηγία)

«...μια έντονη αναγνωστική εμπειρία... Νιώθεις το βιβλίο να αναπνέει και να σκιρτά στα χέρια σου».


Ole Jacob Hoel, Adresseavisen (Νορβηγία)

«...άξια συνέχεια της Λέσχης των Νέων Πιανιστών. Το ποτάμι είναι ένα λογοτέχνημα σοβαρό και ανάλαφρο την ίδια στιγμή».

Politiken (Δανία)

«Όντας κι ο ίδιος μουσικός, ο Ketil Bjørnstad χτίζει την ιστορία του σταδιακά, με κομψότητα, χρησιμοποιώντας τα ίδια θέματα με διαφορετικούς τρόπους. Για μια ακόμα φορά, ο αναγνώστης παρασύρεται από την ατμοσφαιρική και μουσική του γλώσσα».

Jyllands Posten (Δανία)

«Μια αξιοθαύμαστα επιτυχημένη συνέχεια της Λέσχης των νέων πιανιστών. Διαβάζεται απνευστί».

Le Monde (Γαλλία)

Νίκος Δαββέτας: Έξι μικρά ποιήματα

1.

Είχες τον τρόμο της αρένας στα μάτια

βλέπεις ήσουν για όλους

το κόκκινο πανί

2.

Αθώος ή ένοχος;

ένα διαζευκτικό χωρίζει

την ποινή του θανάτου απ’ την ποινή της ζωής

ποια είναι όμως η πιο δυσβάταχτη

ειλικρινά δεν ξέρω

       

        Σχέδιο του Απόστολου Κιλεσσόπουλου

3.

Απ’ όπου περνούσαν τον νεκρό

κανάτια σπάζαν με νερό

να δροσιστεί η ψυχή του

4.

Όταν έλυσες τον στηθόδεσμο

Θυμήθηκα τ’ όνομά σου

Αξιοθέα

5.

Κάθε πρωί έδειχνε τον αφαλό της στους περαστικούς

φωνάζοντας: από δω με γάμησαν οι φασίστες

6.

Στα λευκά της εσώρουχα

η ερυθρά ημισέληνος

[από το περιοδικό Εντευκτήριο, τχ.  50, 2005]

  

ΠΕΘΑΝΕ Ο ΤΟΝΙΝΟ ΓΚΟΥΕΡΑ

Την τελευταία του πνοή άφησε στα 92 του χρόνια, ο γνωστός σεναριογράφος και ποιητής Τονίνο Γκουέρα.

Η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί το τελευταίο διάστημα.

Υπήρξε στενός συνεργάτης του Θόδωρου Αγγελόπουλου, του Φεντερίκο Φελλίνι, του Μικελάντζελο Αντονιόνι και των αδελφών Ταβιάνι.
Με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο συνεργάσθηκαν, μεταξύ των άλλων, για τη συγγραφή του σεναρίου του «Μελισσοκόμου», του «Τοπίου στην ομίχλη», του «Μετέωρου βήματος του πελαργού» και της «Σκόνης του χρόνου».
Ο Γκουέρρα είχε “συλλάβει” το σενάριο των ταινιών του Φελίνι: «Καζανόβα», «Πρόβα ορχήστρας», «Αμαρκόρντ», «Τζίντζερ και Φρεντ» και «Το Πλοίο φεύγει».
Οι ποιητικές του συλλογές «Scaraboc» και «Ι Βu» κέρδισαν πολλά από τα εγκυρότερα ιταλικά λογοτεχνικά βραβεία.

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ 2012 ΣΤΟ UNDERGROUND ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ

Οκτώ ποιητικά-θεατρικά αναλόγια περιλαμβάνει η εκδήλωση που οργανώνει το περιοδικό «Εντευκτήριο» την Τετάρτη 21 Μαρτίου, ώρα 9 μ.μ., στον χώρο του (Underground Εντευκτήριο, Δεσπεραί 9, περιοχή Διεθνούς Εκθέσεως) συμμετέχοντας για μια ακόμη χρονιά στον εορτασμό της  Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης. 

Για τον σκοπό αυτό στη φετινή διοργάνωση, που πραγματοποιείται και πάλι με την υποστήριξη του Κέντρου Πολιτισμού Θεσσαλονίκης (φορέα που ανήκει στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας), συμπράττει με οκτώ θεατρικές ομάδες της πόλης. 

Συγκεκριμένα, στην εκδήλωση συμμετέχουν (με αλφαβητική σειρά):

Angelus Novus / Θέατρο ΟΡΑ (θα παρουσιάσει αποσπάσματα από τον «Νεκρόδειπνο» του Τάκη Σινόπουλου)

Εργαστήριο Μουσικού Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών Α.Π.Θ. (μελοποιημένα ποιήματα του Σαίξπηρ, του Βύρωνα και του Χόφμαν)

Θέατρο Τέχνης «Ακτίς Αελίου» (ποίηση Δημήτρη Δημητριάδη, Σταύρου Ζαφειρίου, Ματίνας Μόσχοβη, Βασίλη Παπαγεωργίου)

Μαύρος Γάντζος (ποιήματα και τραγούδια του Μπρεχτ από τον «Καλό άνθρωπο του Σετσουάν»)

Ομάδα Τέχνης Oberon (αποσπάσματα από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» και τη «Γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού)

Passatempo (ποιήματα των Νίκου Παππά, Τάσου Λειβαδίτη, Γιάννη Ρίτσου, Κικής Δημουλά, Νίκου Εγγονόπουλου, Μίλτου Σαχτούρη και νεότερων)

Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» (ποίηση Γιάννη Ρίτσου)

Σχήμα Εκτός Άξονα (αυτοσχεδιασμοί πάνω στο ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου «Μικροί γαλαξίες»).

Υπενθυμίζεται ότι το «Εντευκτήριο» οργανώνει κάθε χρόνο, ανελλιπώς από το 2003, πάντα σε συνεργασία με το Κέντρο Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, τη δική του εκδήλωση στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, κάθε φορά με διαφορετικό περιεχόμενο. Έτσι, διοργάνωσε επί τρία συνεχή χρόνια τις φημισμένες «ποιητικές ολονυχτίες», όπως και άλλες βραδιές ποίησης με τη συμμετοχή συγγραφέων αλλά και απλών φίλων της ποίησης, καθώς και θεματικές βραδιές όπως «Η ποίηση μεταναστεύει» (με ξένους ποιητές που ζουν στη Θεσσαλονίκη», «Ο Γιάννης Ρίτσος σε εικόνες»,  «Η ποίηση είναι γένους θηλυκού», «Ο διεθνής ΄Ελληνας ποιητής Κ. Π. Καβάφης» κ.ά.

Η είσοδος είναι ελεύθερη

Χορηγός επικοινωνίας: 9,58 fm της ΕΡΤ3

Χορηγός οίνου: Κτήμα Λίγας

Η Βίκυ Μοσχολιού ερμηνεύει μοναδικά Κουγιουμτζή-Χριστιανόπουλο

ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ 95: ΜΕΓΑΛΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΝΤΙΝΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟ

Δείτε εδώ το trailler του τεύχους, που ετοίμασε ο σκηνοθέτης Ζάχος Σαμολαδάς

Τεύχος 95 (Oκτώβριος-Δεκέμβριος 2011)

240 σελίδες, 10 ευρώ

Μεγάλο αφιέρωμα: Ντίνος Χριστιανόπουλος

Mελετήματα και άρθρα για την ποίηση και την πεζογραφία του,

το δοκιμιακό του έργο, τις μελέτες και τις βιβλιογραφικές του έρευνες,

καθώς και μαρτυρίες για την προσωπικότητά του

Με το λογοτεχνικό του έργο (ποιήματα και πεζά, δοκίμια, μελέτες και βιβλιογραφικές εργασίες), ο Ντίνος Χριστιανόπoυλος (γενν. 1931, Θεσσαλονίκη) έχει κατακτήσει από νωρίς διακεκριμένη θέση στη νεοελληνική γραμματεία του 20ού αιώνα. Ειδικότερα στην πνευματική ζωή της γενέτειράς του, με το έργο του και την προσωπικότητά του, συγκροτεί από μόνος του ένα ιδιαίτερο όσο και πλούσιο κεφάλαιο της πνευματικής της ζωής, καθώς ―εκτός από το προσωπικό του έργο― δημιούργησε το λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό περιοδικό «Διαγώνιος» (που άφησε βαθύ αποτύπωμα στα μεταπολεμικά μας Γράμματα) και τις “παραφυάδες” του: τις Εκδόσεις Διαγωνίου, τη Μικρή Πινακοθήκη «Διαγώνιος» και το καλλιτεχνικό φυλλάδιο «Κόσκινο» ― όλα μαζί έδωσαν βήμα σε εκατοντάδες καθιερωμένους και νέους συγγραφείς και καλλιτέχνες.

Στο έργο και την προσωπικότητα του Χριστιανόπουλου είναι αφιερωμένο το νέο τεύχος του περιοδικού «Εντευκτήριο» που μόλις κυκλοφόρησε, στον απόηχο της ηχηρής άρνησης του ποιητή να δεχτεί το κρατικό Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2011 για το σύνολο του έργου του. Στις 170 σελίδες του αφιερώματος συνυπάρχουν άρθρα και μελετήματα για πτυχές του πλούσιου όσο και ποικίλου έργου του με “καταθέσεις” συγγραφέων που αξιώθηκαν να τον γνωρίσουν και να τον συναναστραφούν. 

Το αφιέρωμα “ανοίγει” με το πρωτοδημοσιευόμενο ποίημα του τιμώμενου «Λεβεντόγερος». Στις σελίδες που ακολουθούν:

➣ Ο Γιώργος Κορδομενίδης συντάσσει ένα συνοπτικό όσο και τεκμηριωμένο χρονολόγιο με τους σημαντικότερους σταθμούς του έργου και της ζωής του Χριστιανόπουλου.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος σε σκίτσο 

του καθηγητή του Διονύση Γιάκου (1947)

Με την ποιήτρια Ζωή Καρέλλη, παλιά παραλία Θεσσαλονίκης, 1959

Ταξινόμος στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, 1958

➣ Η Μαρία Ιατρού διατρέχει το σύνολο του ποιητικού του έργου, από την πρώτη ποιητική συλλογή, Εποχή των ισχνών αγελάδων (1950) μέχρι την πιο πρόσφατη, Παράξενο, πού βρίσκει το κουράγιο κι ανθίζει (2010)· όπως γράφει, «το έργο του Χριστιανόπουλου μεγάλωσε σαν επίμονο, μοναχικό δέντρο, καλλιεργημένο με ασκητική αφοσίωση [...], με τις ρίζες του στη λόγια και λαϊκή ελληνική παράδοση αλλά και στον ευρωπαϊκό μοντερνισμό» (πρόκειται για το κείμενο του καθιερωμένου Επαίνου που διαβάστηκε κατά την αναγόρευση του ποιητή σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, τον Ιούνιο του 2011).

➣ Ο Χρήστος Καββαδάς αναδεικνύει τέσσερις βασικούς άξονες πάνω στους οποίους κινείται η ποίηση του Χριστιανόπουλου: Ο τόπος και οι άνθρωποι - Ο στρατός και η στολή - Η μητέρα - Το τραγούδι· ακόμη, επισημαίνει τις λέξεις που εμφανίζονται συχνότερα στα ποιήματά του, καθώς και τον χαρακτηρισμό της ποίησής του ως «ερωτικής», που της αποδόθηκε εξαρχής. 

Ξυλογραφία του Νίκου Νικολαΐδη για τα Δώδεκα τραγούδια, 1984

➣ Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης στέκεται ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο «το βίωμα γίνεται ποίημα πριν γραφεί».

➣ Ο Ρομπέρτο Κάπελ Μπαντίνο, που πρόσφατα μετέφρασε στα ιταλικά τις δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του Χριστιανόπουλου, σχολιάζει “στάσεις” της πολύχρονης ποιητικής του διαδρομής· έχει ενδιαφέρον η παρατήρησή του (προεκτείνοντας την άποψη της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, «το πρόβλημα της ερωτικής ελευθερίας σε όλες τις μορφές της είναι, κατά μεγάλο μέρος, πρόβλημα ελεύθερης έκφρασης») ότι: «ο ποιητής που δοκιμάζει τις δυνάμεις του στο θέμα του έρωτα και του αισθησιασμού αναλαμβάνει έργο ταυτόχρονα καλλιτεχνικό και πολιτικό, δηλαδή να δημιουργήσει ύφος και γλώσσα ικανά να ορίσουν με τιμιότητα και ακρίβεια τις αποχρώσεις του κόσμου των αισθήσεων, διευρύνοντας την ελευθερία έκφρασης και γκρεμίζοντας τα όρια της γλώσσας που τη λογοκρίνουν και την καταπιέζουν. Πρόκειται, και είναι ολοφάνερο, για αφιλόξενο έδαφος, πάνω στο οποίο προωθείται η αναζήτηση μιας δύσκολης ισορροπίας μεταξύ των αντίθετων κινδύνων του λυρισμού, της τεχνικότητας ή της ανηθικότητας» (το άρθρο μετέφρασε ο Τόλης Πολυχρονιάδης).

➣ Ο Κρεσέντσιο Σαντζίλιο, που πρώτος μετέφρασε Χριστιανόπουλο στα ιταλικά, το 1973, κάνει λόγο για μια ποιητική φωνή μοναδική στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, φωνή που «συνδυάζει έναν ακραίο αντικομφορμισμό, επιθετικό και δηκτικό, σχεδόν εικονοκλαστικό, με έναν εκφραστικό ρεαλισμό πραγματικά ρωμαλέο και άμεσα αποτελεσματικό, με μια ποιητική ένταση η οποία στην αμεσότητα της πρότασης και στη συντακτική “γύμνια” του στίχου κατορθώνει να αποκτήσει μια vis dramatica υψηλότατου βαθμού» (μετ. Κάρολου Τσίζεκ και συγγραφέα). 

➣ Ο Δημήτρης Κόκορης και ο Νίκος Δαββέτας σχολιάζουν τον πολιτικό χαρακτήρα ποιημάτων του Χριστιανόπουλου, θέση με την οποία διαφωνεί στο δικό του άρθρο ο Περικλής Σφυρίδης, που επιμένει πως ο ποιητής ήταν και παραμένει «ερωτικός».

➣ Ο Τάσος Καλούτσας γράφει “λοξά” για το έργο του τιμώμενου κρίνοντας την πρόσφατη μονογραφία του Κόκορη «Λόγος γυμνός»: Εισαγωγή στο έργο του Ντίνου Χριστιανόπουλου.

Κάρολος Τσίζεκ, Ν. Γ. Πεντζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος,

στον ΄Αγιο Πρόδρομο Χαλκιδικής (1976, φωτ.: Γιάννης Βανίδης)

➣ Ο Παναγιώτης Σ. Πίστας φέρνει στην επιφάνεια μερικές όχι ιδιαίτερα γνωστές πτυχές της εργογραφίας του Χριστιανόπουλου: λ.χ., την «πρωτοχρονιάτικη λογοτεχνική έκδοση Διαγώνιος 1958», που περιελάμβανε 7 (αδημοσίευτα τότε) ποιήματά του, 7 μεταφράσεις ποιημάτων, 1 πεζό και 5 βιβλιοκρισίες· επίσης, την “προδρομική” Διαγώνιο του 1952, με κείμενα του Χριστιανόπουλου και των Κίμωνα Οικονόμου, Νίκου Μπακόλα και Ιωάννη Σιβεριώτη (Ιωάννη Παπαδόπουλου)· ενδιαφέρουσες είναι και οι παρατηρήσεις του για την πεζογραφία του Χριστιανόπουλου, που συνήθως χαρακτηρίζεται «παραδοσιακή» (σε αντίθεση με τη «μοντερνιστική» ποίησή του).

➣ Ο Θανάσης Μαρκόπουλος αναφέρεται διεξοδικά στη συλλογή διηγημάτων «Η κάτω βόλτα» (1963, 6η έκδοση 2004), στα υφολογικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά της, καθώς και στις κατά καιρούς “μεταμορφώσεις” της με προσθαφαιρέσεις κειμένων.

➣ Ο Κώστας Πλαστήρας γράφει για τις βιβλιογραφικές έρευνες και εργασίες του Χριστιανόπουλου με επίκεντρο τις ελληνικές εκδόσεις στη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία από το 1850 μέχρι το 1950, και ο Δημήτρης Κόκορης για το φιλολογικό και το κριτικό του έργο.

➣ Η Σωτηρία Σταυρακοπούλου σχολιάζει τη σχέση του Χριστιανόπουλου με τη λαϊκή μας παράδοση και τον Καραγκιόζη, ενώ ο Δημήτρης Χουλιαράκης γράφει για το μεταφραστικό έργο του ποιητή.

Στο σπίτι του στη Δημ. Πολιορκητού, με τη Μαυρούλα ανάμεσα σε τεύχη του Εντευκτηρίου

(1998, φωτ.: Γιώργος Κορδομενίδης)

➣ Στο αφιέρωμα συμβάλλουν με προσωπικές μαρτυρίες: ο φωτογράφος και γραφίστας Άρις Γεωργίου, ο εκδότης Νίκος Καρατζάς του «Ιανού» (στις εκδόσεις του οποίου συγκεντρώνονται σταδιακά τα βιβλία του Χριστιανόπουλου), και οι συγγραφείς Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Γιώργος Κορδομενίδης, Θωμάς Κοροβίνης, Μαρία Κουγιουμτζή, Ηλίας Κουτσούκος, Σπύρος Λαζαρίδης, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Βάνα Χαραλαμπίδου και Γιώργος Χρονάς.

➣ Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενότητα που “κλείνει” το αφιέρωμα: «Επιλογή επιστολογραφίας (Ιανουάριος 1950 - Ιούνιος 1954)» από το αρχείο του ποιητή, με επιστολές ή μπιλιέτα που του έστειλαν ομότεχνοί του, Θεσσαλονικείς και μη, στα πρώτα χρόνια της παρουσίας του στα γράμματα ― οι: Γιώργος Θέμελης, Τηλέμαχος Αλαβέρας, Ζωή Καρέλλη, Τριαντάφυλλος Πίττας, Τάκης Βαρβιτσιώτης, Μάριος Βαϊάνος, Γ. Ξ. Στογιαννίδης, Δ. Π. Παπαδίτσας, Ρένος Αποστολίδης, Μίλτος Σαχτούρης, Γ. Τσιτσιμπίκος, Οδυσσέας Ελύτης, Ν. Γ. Πεντζίκης, Κ. Ι. Δεσποτόπουλος, Γιάννης Δάλλας, Τ. Κ. Παπατσώνης. Ενδεικτικά: «Στην περίπτωσή σου μπορώ να χαιρετίσω τη συγκινητική και διφορούμενη μαρτυρία μιας απελπιστικής μοναξιάς ―προϊόν μιας ιδιαίτερης ατομικής παθολογίας― και μιας αγάπης αληθινής, που δεν αναλίσκεται στην αυταπάτη αλλά που αναζητεί ανάμεσ’ από τα αντικείμενα του αισθησιασμού και της προτίμησής της την πληρότητα της θρησκευτικής λύτρωσης» του γράφει ο Βαρβιτσιώτης (20.11.1950). «Στο βιβλίο σας βρήκα αυτό που ζητάω πάντα όταν ανοίγω ένα ποιητικό βιβλίο, και σπάνια βρίσκω, ποίηση που βγαίνει από την αγωνία τη σημερινή» του μηνύει ο Σαχτούρης (28.3.1952). «Ο ποιητικός Σας κόσμος βρίσκεται στους αντίποδες του δικού μου, αυτό όμως δεν με εμποδίζει διόλου να κατανοήσω και να επικροτήσω στον βαθμό της επιτυχίας Σας. Δεχθήτε τα θερμά μου συγχαρητήρια καθώς και την ηθική μου συμπαράσταση για τους διωγμούς που Σας κάνανε μερικοί άθλιοι άνθρωποι...» του γράφει ο Ελύτης (2.7.1952). «Δεν μπορεί, παιδί μου, να ’ναι κανείς διαφορετικός δίχως να εξεγείρει τους άλλους. Οι πολλοί, κατά έναν τρόπο, βρίσκουν δίκιο. Πρέπει να προσέχεις. Σε όλα. Πάντοτε...» τον προειδοποιεί, τρυφερά όσο και προφητικά, η Καρέλλη (11.12.1952). «Υπάρχει μια θέρμη παλμού ψυχής που μ’ έκαμε εντύπωση» αναγνωρίζει ο Πεντζίκης. «Ελπίζω να συνεχίσετε, όσο κι αν η πορεία σας είναι τραχιά. Αυτό άλλωστε είναι τέχνη ανιδιοτελής» τον ενθαρρύνει ο Τ. Κ. Παπατσώνης. 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ Πολυσέλιδη είναι και στο τεύχος αυτό η ενότητα των βιβλιοκρισιών και παρουσιάσεων. Γράφουν: Βαγγέλης Χατζηβασιλείου (για τη Μαρία Στασινοπούλου),  Γιώργος Συμπάρδης (για τον Αλέξη Πανσέληνο), Κατερίνα Ευαγγελάκου (για τον Λάκη Παπαστάθη), Χριστόφορος Λιοντάκης (για τους Οδυσσέα Ιωάννου - Θάνο Μικρούτσικο), Λίνα Πανταλέων (για τον Δημήτρη Τανούδη), Λάμπρος Σκουζάκης (για τον Διαμαντή Αξιώτη), Ευρυδίκη Παπάζογλου (για τον Στρατή Πασχάλη), Βάνα Χαραλαμπίδου (για τον Λουί ντε Μπερνιέρ) και Βασίλης Τομανάς (για τον Τζόναθαν Λίτελ)· τέλος, στη νέα στήλη «1 x 3 x 163», ο Βασίλης Αμανατίδης γράφει για πρόσφατα βιβλία ποίησης και πεζογραφίας, ενώ στην κλασική πλέον στήλη «Βιβλία στο κομοδίνο», ο διευθυντής του περιοδικού ρίχνει λοξές ματιές σε 40 νέα βιβλία.

ΑΠΟΥΣΙΟΛΟΓΙΟ Ο Σταύρος Ζαφειρίου αποχαιρετά τον ποιητή, πεζογράφο και μεταφραστή Αργύρη Χιόνη.

ΚΑΠΝΙΣΤΗΡΙΟ Η Ζωή Βερβεροπούλου κρίνει πρόσφατες θεατρικές παραστάσεις.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ Στην Camera Obscura, το ένθετο του «Εντευκτηρίου» για τη δημιουργική φωτογραφία, παρουσιάζεται το πορτφόλιο του Αβραάμ Παυλίδη «Ευλαβική μαρτυρία απώλειας». Όπως παρατηρεί ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, εδώ ο φωτογράφος φέρνει στην επιφάνεια «εντοπισμένα σπαράγματα χώρων, όπως η σπασμένη κούκλα, η βιομηχανική σχεδιοθήκη, μια λεκιασμένη εικόνα της Σταύρωσης, τα σχεδιασμένα στον τοίχο περιγράμματα εργαλείων που λείπουν [...], στοίβες κιβωτίων με σαπισμένες κονσέρβες. [...] Το αθόρυβο πλησίασμα του Παυλίδη καλεί και αμφισβητεί συγχρόνως τις μνήμες και τις φαντασιώσεις με τις οποίες όλα σχεδόν γύρω μας βρίσκονται επενδεδυμένα, ζητώντας μας να αναλογιστούμε ότι, εκτός από τη φροντίδα των πραγμάτων, τρυφερότητα εμπεριέχει ενίοτε και η ευλαβική μαρτυρία της απώλειάς τους».

Το τεύχος αποστέλλεται με αντικαταβολή 12,50 ευρώ
Παραγγελίες-πληροφορίες:
τηλ. 2310279607

e-mail: entefktirio@translatio.gr ή gkordomenidis@gmail.com

ΤΑ ΚΡΑΤΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Επτά συνεργάτες του Εντευκτηρίου (οι τέσσερις τακτικοί) περιλαμβάνονται ανάμεσα στους βραβευμένους. Το Εντευκτήριο χαίρεται με τη διάκρισή τους και τους συγχαίρει θερμά.

ΜΕΓΑΛΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Ντίνο Χριστιανόπουλο για το σύνολο του έργου του.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ
Απονέμεται ομόφωνα στον Θωμά Κοροβίνη για το έργο του με τίτλο «Ο γύρος του θανάτου», εκδόσεις Άγρα.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ - ΝΟΥΒΕΛΑΣ
Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Χρήστο Οικονόμου για το έργο του με τίτλο «Κάτι θα γίνει, θα δεις», εκδόσεις Πόλις.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ
Απονέμεται ομόφωνα στον Γιώργο Μαρκόπουλο για το έργο του με τίτλο «Κρυφός κυνηγός», εκδόσεις Κέδρος.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΟΚΙΜΙΟΥ – ΚΡΙΤΙΚΗΣ
Απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στην Γεωργία Γκότση για το έργο της με τίτλο «Η διεθνοποίησις της φαντασίας - : Σχέσεις της ελληνικής με τις ξένες λογοτεχνίες τον 19ο αιώνα», εκδόσεις Gutenberg και στην Βενετία Αποστολίδου για το έργο της με τίτλο «Τραύμα και μνήμη - : Η πεζογραφία των πολιτικών προσφύγων» εκδόσεις Πόλις.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ – ΧΡΟΝΙΚΟΥ – ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
Το Βραβείο Χρονικού – Μαρτυρίας απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Γιώργο Χ. Θεοχάρη για το έργο του με τίτλο «Δίστομο - : 10 Ιουνίου 1944 - Το ολοκαύτωμα», εκδόσεις Σύγχρονη Έκφραση.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Mιχάλη Γεννάρη για το έργο του με τίτλο «Πρίγκιπες και δολοφόνοι», εκδόσεις Ίνδικτος και στον Θοδωρή Ρακόπουλο για το έργο του με τίτλο «Φαγιούμ», εκδόσεις Μανδραγόρας.

ΕΙΔΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΕ ΛΟΓΟΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΟΑΓΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΠΑΝΩ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Δεν απονέμεται.

Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή απαρτίζεται από τους κ.κ.: Νίκο Δαββέτα, Συγγραφέα και Κριτικό Λογοτεχνίας (Πρόεδρος) Λίζυ Τσιριμώκου, Καθηγήτρια Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκη (Αντιπρόεδρος) Χρίστο Αστερίου, Συγγραφέα, Δημήτρη Καργιώτη, Επίκουρο Καθηγητή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Τίνα Μανδηλαρά, Κριτικό Λογοτεχνίας, Δημήτρη Μίγγα, Συγγραφέα, Ανδρέα Μήτσου, Συγγραφέα, Λίνα Πανταλέων, Κριτικό Λογοτεχνίας.

Ο βραχύς κατάλογος υποψήφιων προς βράβευση έργων (δημοσιευμένων το έτος 2010), από τον οποίο επελέγησαν οι ανωτέρω βραβευθέντες είναι ο εξής (αλφαβητικά) :


Α. Υποψήφιοι για το Βραβείο Μυθιστορήματος :

1. Κώστας Ακρίβος για το έργο του «Ποιος θυμάται τον Αλφόνς», εκδόσεις Μεταίχμιο.
2. Θεόδωρος Γρηγοριάδης για το έργο του «Ο παλαιστής και ο δερβίσης», εκδόσεις Πατάκη.
3. Μάρω Δούκα για το έργο της «Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ», εκδόσεις Πατάκη.
4. Ιωάννα Καρυστιάνη για το έργο της «Τα σακιά», εκδόσεις Καστανιώτη.
5. Θωμάς Κοροβίνης για το έργο του «Ο γύρος του θανάτου», εκδόσεις Άγρα.
6. Γιάννης Μακριδάκης για το έργο του «Ήλιος με δόντια», εκδόσεις Εστία.
7. Αμάντα Μιχαλοπούλου για το έργο της «Πώς να κρυφτείς», εκδόσεις Καστανιώτη.

Β. Υποψήφιοι για το Βραβείο Διηγήματος – Νουβέλας :

1. Θανάσης Βαλτινός για το έργο του «Ο τελευταίος Βαρλάμης», εκδόσεις Εστία.
2. Μιχάλης Γκανάς για το έργο του «Γυναικών - : Μικρές και πολύ μικρές ιστορίες», εκδόσεις Μελάνι.
3. Αλέξανδρος Ίσαρης για το έργο του «Βίνκελμαν ή το πεπρωμένο», εκδόσεις Κίχλη.
4. Αχιλλέας Κυριακίδης για το έργο του «Κωμωδία», εκδόσεις Πόλις.
5. Βάσω Νικολοπούλου για το έργο της «Βασιλική», εκδόσεις Πόλις.
6. Χρήστος Οικονόμου για το έργο του «Κάτι θα γίνει, θα δεις», εκδόσεις Πόλις.
7. Ελεωνόρα Σταθοπούλου για το έργο της «Καλό αίμα, κακό αίμα», εκδόσεις Εστία.

Γ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Ποίησης :

1. Νάσος Βαγενάς για το έργο του «Στη Νήσο των Μακάρων», εκδόσεις Κέδρος.
2. Γιώργος Βέης για το έργο του «Μετάξι στον κήπο», εκδόσεις Ύψιλον.
3. Γιάννης Κοντός για το έργο του «Η στάθμη του σώματος», εκδόσεις Μεταίχμιο.
4. Χριστόφορος Λιοντάκης για το έργο του «Στο τέρμα της πλάνης», εκδόσεις Καστανιώτη.
5. Γιώργος Μαρκόπουλος για το έργο του «Κρυφός κυνηγός», εκδόσεις Κέδρος.
6. Θανάσης Μαρκόπουλος για το έργο του «Μικρές ανάσες», εκδόσεις Μελάνι.
7. Κώστας Μαυρουδής για το έργο του «Τέσσερις εποχές», εκδόσεις Κέδρος.
8. Αργύρης Χιόνης για το έργο του «Ό,τι περιγράφω με περιγράφει – Ποίηση δωματίου», εκδόσεις Γαβριηλίδης.

Δ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής :

1. Στέση Αθήνη για το έργο της «Όψεις της νεοελληνικής αφηγηματικής πεζογραφίας, 1700-1830», εκδόσεις Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών.

2. Βενετία Αποστολίδου για το έργο της «Τραύμα και μνήμη - : Η πεζογραφία των πολιτικών προσφύγων», εκδόσεις Πόλις.

3. Δημήτρης Αρβανιτάκης για το έργο του «Στο δρόμο για τις Πατρίδες - : Η Ape italiana a Londra, ο Ανδρέας Κάλβος, η ιστορία», εκδόσεις Μουσείο Μπενάκη.

4. Γεωργία Γκότση για το έργο της «"Η διεθνοποίησις της φαντασίας" - : Σχέσεις της ελληνικής με τις ξένες λογοτεχνίες τον 19ο αιώνα», εκδόσεις Gutenberg.

5. Aλέξης Ζήρας για το έργο του «Όψεις της κυπριακής πεζογραφίας 1900-2000», εκδόσεις Πάπυρος Εκδοτικός Οργανισμός Αίπεια.

6. Σάββας Μιχαήλ για το έργο του «Γκόλεμ ή περί υποκειμένου και άλλων φαντασμάτων», εκδόσεις Άγρα.

7. Τζίνα Πολίτη για το έργο της «Η δοκιμασία της ανάγνωσης», εκδόσεις Άγρα.
Ε. Υποψήφιοι για το Βραβείο Μαρτυρίας – Bιογραφίας – Χρονικού – Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας :

1. Γεράσιμος Αλεξάτος για το έργο του «Οι Έλληνες του Γκαίρλιτς 1916-1919», εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη.

2. Γιώργος Χ. Θεοχάρης για το έργο του «Δίστομο - : 10 Ιουνίου 1944 - Το ολοκαύτωμα», εκδόσεις Σύγχρονη Έκφραση.

3. Αθηνά Κακούρη για το έργο της «Με τα χέρια σταυρωμένα…», εκδόσεις Πατάκη.

4. Καρίνα Λάμψα [και] Ιακώβ Σιμπή για το έργο «Η ζωή απ' την αρχή - : Η μετανάστευση των Ελλήνων Εβραίων στην Παλαιστίνη (1945-1948)», εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

5. Μαίρη Μικέ για το έργο «Αλληλογραφία Νίκου Καββαδία – Μ. Καραγάτση», εκδόσεις Άγρα.

6. Νίκος Μπίστης για το έργο του «Προχωρώντας και αναθεωρώντας», εκδόσεις Πόλις.

7. Φώτης Τερζάκης για το έργο του «Η αυλακιά του Ρεμπώ - : Τρία ταξίδια», εκδόσεις Πανοπτικόν.

ΣΤ. Υποψήφιοι για το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα :

1. Mιχάλης Γεννάρης για το έργο του «Πρίγκιπες και δολοφόνοι», εκδόσεις Ίνδικτος.
2. Ανέστης Μελιδώνης για το έργο του «Αστέρια από χαρτί», εκδόσεις Γαβριηλίδης.
3. Στέφανος Παπαδημητρίου για το έργο του «Δυσλεκτικό στόμα δίγλωσσων τεράτων», εκδόσεις Ηριδανός.
4. Θοδωρής Ρακόπουλος για το έργο του «Φαγιούμ», εκδόσεις Μανδραγόρας.
5. Γιάννης Χριστοδούλου για το έργο του «Επί ματαίω», εκδόσεις Γαβριηλίδης.

ΝΤΙΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ: «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΕΒΗΡΟΣ»

Όταν στους πρόποδες του Ολύμπου βρέθηκε το μπρούντζινο κεφάλι του Αλέξανδρου Σεβήρου ―που λέγεται πως τον ξεπάστρεψαν μικρό γιατί ήταν κρυπτοχριστιανός― κατάλαβα καλύτερα τι υποδαυλίζει το πάθος μου για επαυξημένη ομορφιά. Ετούτο το κεφάλι έχει κάτι το μοναδικό, καθώς συνδυάζει αρμονικά αρχαία ελληνική ομορφιά, ρωμαϊκό δυναμισμό κι αρρενωπότητα και, τέλος, μια βουδιστική εσωστρέφεια και γαλήνη. Αυτά τα τρία ενωμένα δεν τα ’δα πουθενά αλλού. Κι αναρωτιέμαι: ποια άλλη άραγε ομορφιά, πιο δυνατή, μένει για να με γονατίσει;

Το μπρούντζινο κεφάλι του Αλέξανδρου Σεβήρου

στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Φωτογραφία: Μάνος Στεφανίδης (1996)

[Εντευκτήριο, τχ. 82, 2008]

Τίτος Πατρίκιος: «Το κλειστό νησί»

Κυλούν οι μέρες ασυναίσθητα στο κλειστό νησί

σβήνουν μονάχοι τους οι κύκλοι με τα χρόνια

όπως το ρίγος από τις σπιλιάδες σβήνει στο νερό

όμως οι αιώνες, τρεις και τέσσερις και παραπάνω

στέκουν ακοίμητοι στις γύρω ορθοπλαγιές

μας θωρούν κι όταν γυρίζουμε την πλάτη

μας επιβάλλουν να τους αντικρίσουμε

να δούμε ώς και το τέλος της δικής μας εποχής

μέσα απ’ τα μάτια τους που χάσκουν

σαν τα παράθυρα των ακατοίκητων σπιτιών.

[από το Εντευκτήριο, τχ. 74, Σεπτέμβριος 2006]

ΜΕΓΑΛΗ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ (ΚΑΙ) ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ - ΠΩΣ ΑΛΛΙΩΣ;

Λιγότερες οι νέες εκδόσεις βιβλίων, πολλές οι οφειλές

Της Όλγας Σελλά

εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 5.1.2012


Ηταν διαφορετικές αυτές οι γιορτές. Και στον χώρο του βιβλίου. Ο μειωμένος ρυθμός των νέων εκδόσεων ήταν φανερός διά γυμνού οφθαλμού. Δεν ήταν μόνο οι τίτλοι που μειώθηκαν. Φανερά μειωμένη ήταν και η κίνηση στα βιβλιοπωλεία - ζωντάνεψε κάπως τις δύο τελευταίες εβδομάδες.
Στα δύο αντικειμενικά προβλήματα, απόρροια του συνολικά συγκρατημένου έως συμπιεσμένου ρυθμού στην κατανάλωση, προστίθενται και άλλα. Οτι, για παράδειγμα, οι εκδότες, παρότι γνωρίζουν ότι τα βιβλία που τοποθέτησαν στα βιβλιοπωλεία κινήθηκαν και πουλήθηκαν, δεν βλέπουν έσοδα στα ταμεία. Γιατί τα περισσότερα βιβλιοπωλεία πληρώνουν με ρυθμό... στάγδην! Με μικρές δόσεις και σε άτακτα χρονικά διαστήματα. Πολλοί εκδότες έχουν αρχίσει να δίνουν μόνο μετρητοίς ή σταμάτησαν τη συνεργασία τους με κάποια βιβλιοπωλεία. Και από εκεί ακριβώς ξεκινάει ο φαύλος κύκλος που μεταφέρεται σε όλο τον εκδοτικό κλάδο: τα βιβλιοπωλεία χρωστούν πολλά χρήματα στους εκδότες, οι εκδότες δεν έχουν ρευστό για τις υποχρεώσεις τους -κάποιοι ήδη έχουν κάνει στάση πληρωμών στους υπαλλήλους και τους συνεργάτες τους- η μειωμένη ρευστότητα αντανακλάται και στον μελλοντικό εκδοτικό προγραμματισμό κ. ο. κ. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι ελάχιστοι εκδότες έχουν σχεδιάσει τον προγραμματισμό του α΄ εξαμήνου του 2012. «Να βγάζουμε βιβλία χωρίς να εισπράττουμε τίποτα;» αναρωτήθηκε ένας παλιός εκδότης στην Αθήνα.

Τα δικαιώματαΗ μάχη επιβίωσης αλλά και και η μάχη κυριαρχίας στο νέο τοπίο δεν αφορά μόνο τις πωλήσεις. Αφορά και τους συγγραφείς, δηλαδή το προφίλ και τα ξένα δικαιώματα. Κι εκεί φαίνεται ότι δίνονται μικρές, αλλά σκληρές μάχες. Οι εκδόσεις «Ψυχογιός» φαίνεται ότι διεκδικούν και ήδη έχουν πάρει μεγάλα ξένα ονόματα, επενδύοντας, όπως φαίνεται, σε μεγάλα ξένα ονόματα στα ιδιότυπα χρηματιστήρια των ξένων δικαιωμάτων. Ανάμεσά τους είναι τα αποκλειστικά δικαιώματα των βιβλίων του Ουμπέρτο Εκο, του Σκανδιναβού Στιγκ Λάρσον, του Πίτερ Κάρεϊ, ενώ μόλις τον περασμένο Νοέμβριο ανακοίνωσε την απόκτηση του δημοφιλούς Ιάπωνα συγγραφέα Χαρούκι Μουρακάμι και την έκδοση (το φθινόπωρο του 2012) του τελευταίου μεγάλου έργου του, με τον ευρηματικό τίτλο «1Q84», που πούλησε σε ένα μήνα 1 εκατ. αντίτυπα στην Ιαπωνία.
Το 2012 θα αλλάξει το τοπίο και στον χώρο του πολιτισμού. Φαίνεται ότι το βιβλίο είναι από τους πιο ευπαθείς τομείς και οι εξελίξεις ίσως έρθουν σύντομα από εκεί.